Rig Veda 10.79.2 — Mandala 10, Sukta 79, Mantra 2

Sukta 10.79

Devata: Agni (inner Fire), with implicit cosmic functions of vision and sacrifice

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

गुहा शिरो निहितमृधगक्षी असिन्वन्नत्ति जिह्वया वनानि । अत्राण्यस्मै पड्भिः सं भरन्त्युत्तानहस्ता नमसाधि विक्षु ॥

Transliteration

guhā́ śíro níhitaṁ ṛ́dhag akṣī́ ásinvan atti jihváyā vánāni | átrāṇy asmai paṭ-bhíḥ sáṁ bharanty uttānā́-hastā námasā́ ádhi vikṣú ||

Translation

In der verborgenen Höhle ist das Haupt niedergelegt, und die beiden Augen sind getrennt gesetzt. Ohne nach außen gepresst zu sein, verzehrt er doch mit der Zunge die Wälder. Für ihn sammeln die Völker, mit erhobenen Händen in Verehrung, mit ihren Schritten die Opfergaben zusammen und setzen sie unter den Sippen fest.

Word by Word

• गुहायाम्: in the cave, in concealment
• गुहायाम्: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: गुहा- (प्रातिपदिक)

• शिरः: head
• शिरः: कर्म (निहितम् इति सह)
• Type: Noun
• Root: शिरस्- (प्रातिपदिक)

• निहितम्: placed, deposited, hidden
• निहितम्: विशेषण (शिरः) / कर्मणि भाव
• Type: Participle
• Root: √धा (नि- + धा) → निहित (कृदन्त)

• ऋधक्: apart, separately
• ऋधक्: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: ऋधक् (अव्यय)

• अक्षी: (two) eyes
• अक्षी: कर्म (निहितम् इति सह) / समुच्चितम्
• Type: Noun
• Root: अक्षि- (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: सम्बन्ध/अस्तित्व (copula)
• Type: Verb
• Root: √अस् (भू) (धातु)

• असिन्वन्: not pressing out, not extracting (unpressed)
• असिन्वन्: कर्ता (अत्ति इत्यस्य) / विशेष्य-सम्बन्ध
• Type: Adjective (neg.)
• Root: √सिव्/√स्यू (असि-न्वन् इति नकारान्त-विशेषण; न-प्रत्ययेन) / वैदिक रूप

• अत्ति: eats, devours
• अत्ति: कर्ता (असिन्वन्) + कर्म (वनानि)
• Type: Verb
• Root: √अद् (धातु)

• जिह्वया: with the tongue
• जिह्वया: करण
• Type: Noun
• Root: जिह्वा- (प्रातिपदिक)

• वनानि: woods, forests, trees
• वनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वन- (प्रातिपदिक)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकारण (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• अण्यः: another (one)
• अण्यः: कर्ता (संभरन्ति इत्यस्य)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य- (प्रातिपदिक)

• अस्मै: to him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: इदम्- (सर्वनाम; अस्मद्-सम्बद्ध दैक्तिक)

• पद्भिः: with (their) feet
• पद्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: पद्- (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: क्रियाविशेषण (भरन्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• भरन्ति: they bring, they carry
• भरन्ति: क्रिया (कर्ता: अण्यः; सम्प्रदान: अस्मै)
• Type: Verb
• Root: √भृ (धातु)

• उत्: up, upward
• उत्: क्रियाविशेषण (आधि/नमसा इत्यादि सह)
• Type: Indeclinable
• Root: उत् (उपसर्ग/अव्यय)

• तानहस्ताः: with outstretched hands
• तानहस्ताः: कर्ता (नमसा… इत्यस्य; वि॒क्षु इत्यत्र)
• Type: Adjective (compound)
• Root: तान- (प्रातिपदिक) + हस्त- (प्रातिपदिक)

• नमसा: with reverence, with homage
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस्- (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: अधिकारण/उपपद-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• विक्षु: among the clans/settlements
• विक्षु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: विश्- (प्रातिपदिक)