Rig Veda 10.75.9: Mandala 10, Sukta 75, Mantra 9

Sukta 10.75

Rishi: Sindhukṣit Praiyamedha

Devata: Sindhu

Chandas: Trishtubh

Samhita Patha (Devanagari)

सुखं रथं युयुजे सिन्धुरश्विनं तेन वाजं सनिषदस्मिन्नाजौ । महान्ह्यस्य महिमा पनस्यतेऽदब्धस्य स्वयशसो विरप्शिनः ॥

Transliteration

sukháṃ ráthaṃ yuyuje síndhur aśvínam téna vājaṃ saniṣad asmínn ājā́u | mahā́n hy asyá mahimā́ panasyatédáb­dhasya sváyaśaso virápśinaḥ ||

Translation

Sindhu hat den leichtlaufenden, von Rossen gezogenen Wagen angespannt; mit ihm gewinnt sie in diesem Kampf die Fülle der Kraft. Wahrlich groß ist ihre Größe, gepriesen: unbezwingbar, selbstherrlich im Ruhm, weitreichend in ihrer Macht.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सुखम्: comfortably, pleasant
• सुखम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सुख (प्रातिपदिक)

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• युयुजे: has yoked / yoked
• युयुजे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: युज् (युजँ योगे)

• सिन्धुः: Sindhu (the river)
• सिन्धुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सिन्धु (प्रातिपदिक)

• अश्विनम्: horse-possessing / with horses
• अश्विनम्: कर्म (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• तेन: with that (thereby)
• तेन: करण
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वाजम्: prize, booty, winning
• वाजम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• सनिषद: will win / will obtain
• सनिषद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सन्/षन् (षणुँ दाने/लाभे) + स (भविष्यत्-आदेशः)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आजौ: in the contest, in battle
• आजौ: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आजि (प्रातिपदिक)

• महान्: great
• महान्: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• हि: for, indeed
• हि: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• अस्य: of him/it (of Sindhu)
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• महिमा: greatness, majesty
• महिमा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)

• पनस्यते: is admired / is desired / wins praise
• पनस्यते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पनस्/पनस्य (धातु: पनस्यति ‘प्रशंसायाम्/कामायाम्’ वैदिक)

• अदब्धस्य: of the unassailable, undefeated
• अदब्धस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: अदब्ध (प्रातिपदिक; a- + दब्ध ‘deceived/overpowered’)

• स्वयशसः: of self-glorious, of own renown
• स्वयशसः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: स्वयशस् (प्रातिपदिक; स्व + यशस्)

• विरप्शिनः: of the mighty/impetuous (one)
• विरप्शिनः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: विरप्शिन् (प्रातिपदिक; वि- + रप्शिन् ‘swift/strong-handed’ वैदिक)