Rig Veda 10.67.11 — Mandala 10, Sukta 67, Mantra 11

Sukta 10.67

Rishi: Bṛhaspati / Angiras-tradition (within the same hymn sequence)

Devata: Rodasī (Dyāvā-Pṛthivī) with implied support of Brihaspati’s work

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

सत्यामाशिषं कृणुता वयोधै कीरिं चिद्ध्यवथ स्वेभिरेवैः । पश्चा मृधो अप भवन्तु विश्वास्तद्रोदसी शृणुतं विश्वमिन्वे ॥

Transliteration

satyā́m āśíṣaṃ kṛṇutā vayodhái kīríṃ cid dhy ávatha svébhir évaiḥ | paścā́ mṛ́dho ápa bhavantu víśvā́s tád rodasī śṛṇutaṃ viśvamínve ||

Translation

Macht unsern Segenswunsch wahr, o Spender des Gedeihens; denn durch eure eigenen Antriebe stützt ihr selbst den Sänger. Mögen alle feindlichen Schläge hinter uns zurückfallen; o Himmel und Erde, hört dies — ihr, die alles Werdende vorwärtstreibt.

Word by Word

• सत्याम्: true, genuine (as an object)
• सत्याम्: कर्म (कृणुता इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) < सत् (√अस्) + -य

• आशिषम्: blessing, benediction
• आशिषम्: कर्म (कृणुता इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: आशिष् (प्रातिपदिक) < √शास्/√आशास् (to wish/bless) (वैदिक स्त्री)

• कृणुता: make (you two), perform
• कृणुता: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति)

• वयोधै: O you two bestowers/supporters of vital power
• वयोधै: सम्बोधन (कृणुता इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वयोधा (प्रातिपदिक) = वयस् + धा (धारयिता/दाता) (वैदिक)

• कीरिम्: song of praise, hymn
• कीरिम्: कर्म (अवथ इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: कीरि (प्रातिपदिक) (वैदिक) < √कीर्/√कीर्त् (to praise/celebrate)

• चित्: even
• चित्: (सम्बन्ध/वाक्य-प्रयोग; बलवर्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• हि: indeed, for
• हि: (हेतु/निश्चयार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)

• अवथ: you two help/protect
• अवथ: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अव् (to help/protect)

• स्वेभिः: with your own (means/people/powers)
• स्वेभिः: करण (अवथ इत्यस्य)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एवैः: just so, indeed, precisely
• एवैः: (वाक्य-प्रयोग; निश्चय/एवकार)
• Type: Indeclinable (particle) / Adverbial
• Root: एव (अव्यय) + -ैः (वैदिक बहुवचन-तृतीया रूप-प्रयोगः) अथवा एवा (प्रातिपदिक) (वैदिक)

• पश्चा: afterwards
• पश्चा: अधिकारण (कालः)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चा (अव्यय)

• मृधः: hostilities, assaults
• मृधः: कर्तृ (भवन्तु इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: मृध् (प्रातिपदिक) (वैदिक) = hostility, injury, attack

• अप: away, off
• अप: (क्रिया-विशेषक)
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• भवन्तु: let (them) become
• भवन्तु: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (to be, become)

• विश्वाः: all
• विश्वाः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्म (शृणुतम् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• रोदसी: O Heaven and Earth (the two worlds)
• रोदसी: सम्बोधन (शृणुतम् इत्यस्य)
• Type: Noun (dual) / Deity-pair
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक) = द्यावापृथिवी (heaven-and-earth)

• शृणुतम्: hear (you two)!
• शृणुतम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (to hear)

• विश्वम्: everything, the whole
• विश्वम्: कर्म (शृणुतम् इत्यस्य)
• Type: Adjective/Substantive
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इन्वे: O impeller, mover (epithet)
• इन्वे: सम्बोधन
• Type: Adjective (epithet)
• Root: इन्व (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार) < √इन्/√इन्व् (to set in motion, impel) (वैदिक)