Rig Veda 10.34.4: Mandala 10, Sukta 34, Mantra 4

Sukta 10.34

Rishi: Kavasha Ailūṣa (traditional)

Devata: Akṣāḥ (Dice)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अन्ये जायां परि मृशन्त्यस्य यस्यागृधद्वेदने वाज्यक्षः । पिता माता भ्रातर एनमाहुर्न जानीमो नयता बद्धमेतम् ॥

Transliteration

ánye jāyā́m pári mṛśanty asya yásyā́gṛdhad védane vājí akṣáḥ | pitā́ mātā́ bhrā́tara enam āhur ná jānīmo náyata baddhám etám ||

Translation

Andere betasten und führen seine Gattin umher—die seine, den die gierigen Würfel (akṣá) zum Gewinn gepackt haben. Vater, Mutter, Brüder sagen von ihm: »Wir kennen ihn nicht; führt ihn fort, gefesselt.«

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अन्ये: others
• अन्ये: कर्तृ
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• जायाम्: wife
• जायाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जाया (प्रातिपदिक)

• परि: around, about
• परि: —
• Type: Indeclinable (Preverb/Adverb)
• Root: परि

• मृशन्ति: they touch/handle
• मृशन्ति: —
• Type: Verb
• Root: मृश् (धातु)

• अस्य: of him
• अस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यस्य

• आगृधत्: he became greedy/longed
• आगृधत्: —
• Type: Verb
• Root: गृध् (धातु) + आ-

• वेदने: in the winning/at the stake (game)
• वेदने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वेदन (प्रातिपदिक) < √विद्/√वेद् (to know) (नामधातु-निर्मित)

• वाजि-अक्षः: the dice-player (whose ‘axles’/dice are swift/impelling)
• वाजि-अक्षः: कर्तृ
• Type: Compound Noun (Tatpuruṣa/Karmadhāraya)
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक) + अक्ष (प्रातिपदिक)

• पिता: father
• पिता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• माता: mother
• माता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• भ्रातरः: brothers
• भ्रातरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)

• एनम्: him
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एनम्

• आहुः: they have said / they say
• आहुः: —
• Type: Verb
• Root: अह्/ब्रू (धातु; वैदिक प्रयोग ‘आहुः’)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• जानीमः: we know
• जानीमः: —
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)

• नयत: lead (you all)
• नयत: —
• Type: Verb (imperative)
• Root: नी (धातु)

• बद्धम्: bound
• बद्धम्: कर्म
• Type: Participle (Past Passive) used adjectivally
• Root: बद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √बन्ध्

• एतम्: this one
• एतम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एतम्