HomeRig VedaMandala 10Sukta 27Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 10.27

Devata: Indra as Vṛṣan (Bull) / sovereign force of generation and victory
Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

अत्रेदु मे मंससे सत्यमुक्तं द्विपाच्च यच्चतुष्पात्संसृजानि । स्त्रीभिर्यो अत्र वृषणं पृतन्यादयुद्धो अस्य वि भजानि वेदः ॥

अत्रेदु॑ मे मंससे स॒त्यमु॒क्तं द्वि॒पाच्च॒ यच्चतु॑ष्पात्संसृ॒जानि॑ । स्त्री॒भिर्यो अत्र॒ वृष॑णं पृत॒न्यादयु॑द्धो अस्य॒ वि भ॑जानि॒ वेद॑: ॥

átréd u me maṁsase satyám uktáṁ dvipā́c ca yác catúṣpāt saṁsṛjā́ni | strī́bhir yó átra vṛ́ṣaṇaṁ pṛtanyā́d ayúddho asya ví bhajāni védaḥ ||

Hier wahrlich halte ich im Sinn die ausgesprochene Wahrheit: die Zweifüßigen und die Vierfüßigen vermag ich in rechte Verbindung zu fügen. Wer aber hier mit den Frauenkräften gegen den Stier Streit sucht, selbst ohne den wahren Kampf, den teile ich, der Wissende, aus: ich scheide ihn ab und begrenze seinen Anteil.

अत्र॑ । इत् । ऊँ॒ इति॑ । मे॒ । मं॒स॒से॒ । स॒त्यम् । उ॒क्तम् । द्वि॒ऽपात् । च॒ । यत् । चतुः॑ऽपात् । स॒म्ऽसृ॒जानि॑ । स्त्री॒ऽभिः । यः । अत्र॑ । वृष॑णम् । पृ॒त॒न्यात् । अयु॑द्धः । अ॒स्य॒ । वि । भ॒जा॒नि॒ । वेदः॑ ॥अत्र । इत् । ऊँ इति । मे । मंससे । सत्यम् । उक्तम् । द्विपात् । च । यत् । चतुःपात् । सम्सृजानि । स्त्रीभिः । यः । अत्र । वृषणम् । पृतन्यात् । अयुद्धः । अस्य । वि । भजानि । वेदः ॥atra | it | oṃ iti | me | maṃsase | satyam | uktam | dvi-pāt | ca | yat | catuḥ-pāt | sam-sṛjāni | strī-bhiḥ | yaḥ | atra | vṛṣaṇam | pṛtanyāt | ayuddhaḥ | asya | vi | bhajāni | vedaḥ

अत्रhere
अत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय) < इदम्-प्रदर्शक-देशवाचक
इदुindeed, just
इदु:
TypeIndeclinable
Rootइदु (निपात) < इद्
मेof me / my
मे:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअहम्
मंससेin (my) mind
मंससे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootमंसस् (प्रातिपदिक) < √मन् (मनुते) ‘to think’
सत्यम्truth; the true (word)
सत्यम्:
कर्म (उक्तम् इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसत्य (प्रातिपदिक) < सत् (√अस्) + य
उक्तम्spoken, uttered
उक्तम्:
कर्मणि-विशेषण / विधेय
TypeParticiple
Root√वच् (वक्ति) → उक्त (कृदन्त)
द्विपात्the two-footed
द्विपात्:
कर्म (संसृजानि इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootद्वि + पाद (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
यत्whatever
यत्:
कर्म (संसृजानि इत्यस्य)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
चतुष्पात्the four-footed
चतुष्पात्:
कर्म (संसृजानि इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootचतुर् + पाद (प्रातिपदिक)
संसृजानिI set in motion / I bring forth
संसृजानि:
कर्तृ (अहम्-गर्भित)
TypeVerb
Rootसम् + √सृज् (सृजति) ‘to let go, send forth, create’
स्त्रीभिःwith women
स्त्रीभिः:
करण
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्ता (पृतन्यात् इत्यस्य)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम)
अत्रhere
अत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
वृषणम्the bull; the virile one
वृषणम्:
कर्म (पृतन्यात् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवृषण (प्रातिपदिक)
पृतन्यात्should fight / would contend
पृतन्यात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√पृतन्/पृतन्य (पृतन्यति) ‘to fight, wage battle’
अयुद्धःunfought; not having fought
अयुद्धः:
कर्ता-विशेषण (यः)
TypeAdjective
Rootअ + युद्ध (प्रातिपदिक) < √युध्
अस्यof him / of this one
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
भजानिI apportion / I allot
भजानि:
कर्तृ (अहम्-गर्भित)
TypeVerb
Root√भज् (भजति) ‘to apportion, distribute’
वेदःknowledge; the Veda
वेदः:
कर्ता/हेतु (वाक्य-समापन-नाम; ‘ज्ञान/वेद’)
TypeNoun
Rootवेद (प्रातिपदिक) < √विद् (वेद) ‘to know’