Rig Veda 10.16.3: Mandala 10, Sukta 16, Mantra 3

Sukta 10.16

Rishi: RV 10.16 funerary seer (traditional attribution variable).

Devata: Cosmic powers: Sūrya, Vāta, Dyāvāpṛthivī, Apas, Oṣadhīs (invoked as destinations/receivers).

Chandas: Triṣṭubh.

Samhita Patha (Devanagari)

सूर्यं चक्षुर्गच्छतु वातमात्मा द्यां च गच्छ पृथिवीं च धर्मणा । अपो वा गच्छ यदि तत्र ते हितमोषधीषु प्रति तिष्ठा शरीरैः ॥

Transliteration

sū́ryaṃ cákṣur gacchatu vā́tam ātmā́ dyā́ṃ ca gaccha pṛthivī́ṃ ca dhármaṇā | apó vā gaccha yádi tátra te hitám óṣadhīṣu práti tiṣṭha śárīraiḥ ||

Translation

Zum Sonnengott gehe das Sehen; zum Wind gehe der Lebenshauch. Geh, nach dem Gesetz (dharma) deiner Wahrheit, zum Himmel und zur Erde. Oder geh zu den Wassern, wenn dort dein Ort bereitet ist; in den Pflanzen nimm wieder Stand, mit den Kräften der leiblichen Gestalt.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सूर्यम्: the sun
• सूर्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• चक्षुः: (your) eye, sight
• चक्षुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)

• गच्छतु: let (it) go
• गच्छतु: —
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)

• वातम्: to the wind
• वातम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वात (प्रातिपदिक)

• आत्मा: the self, breath/spirit
• आत्मा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)

• द्याम्: to heaven, the sky
• द्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• गच्छ: go
• गच्छ: —
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)

• पृथिवीम्: to the earth
• पृथिवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• धर्मणा: by (cosmic) order/law, duly
• धर्मणा: करण
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)

• अपः: to the waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• गच्छ: go
• गच्छ: —
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)

• यदि: if
• यदि: —
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (निपात)

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)

• ते: for you / your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• हितम्: beneficial, fitting, placed
• हितम्: कर्तृ-सम्बन्धी (विधेय) / भाववाचक
• Type: Adjective
• Root: हि (धातु) → हित (कृदन्त-प्रातिपदिक) / अथवा ‘हित’ (विशेषण)

• ओषधीषु: among/in the plants (herbs)
• ओषधीषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: ओषधी (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards, back
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• तिष्ठ: stand, remain
• तिष्ठ: —
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• शरीरैः: with the bodies / through the bodily forms
• शरीरैः: करण
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)