Rig Veda 10.15.4: Mandala 10, Sukta 15, Mantra 4

Sukta 10.15

Rishi: Vasiṣṭha (traditional assignment for RV 10.15 in many Anukramaṇī traditions; hymn to the Pitṛs with Agni as mediator in adjacent verses)

Devata: Pitṛs (Fathers/Ancestors)

Chandas: Triṣṭubh (probable for this section of RV 10.15; confirmable by full syllable count in a metrical audit)

Samhita Patha (Devanagari)

बर्हिषदः पितर ऊत्यर्वागिमा वो हव्या चकृमा जुषध्वम् । त आ गतावसा शंतमेनाथा नः शं योररपो दधात ॥

Transliteration

barhíṣadaḥ pitara ūtý arvā́g imā́ vo havyā́ cakṛma juṣádhvam | te ā́ gatā́vasā śáṃtamena áthā naḥ śáṃ yór arápo dadhāta ||

Translation

O Väter, die ihr auf dem Barhis sitzt, kommt herbei mit eurer schützenden Hilfe; diese Opfergaben haben wir euch bereitet — freut euch ihrer. Kommt mit der friedensreichsten Unterstützung; dann setzt in uns Heil und weite, unverletzte Ganzheit fest.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• बर्हिषदः: O barhis-seated (fathers), seated on the sacred grass
• बर्हिषदः: सम्बोधन (आमन्त्रण) / कर्तृ (वाक्य-सम्बन्धे)
• Type: Noun (epithet)
• Root: बर्हिषद् (प्रातिपदिक; बर्हिस् + सद् ‘बैठना’)

• पितरः: O Fathers (ancestors)
• पितरः: सम्बोधन / कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• ऊती: help, aid
• ऊती: कर्म (अर्थतः ‘सहायता’—आह्वान/प्रार्थ्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: ऊति (प्रातिपदिक)

• अर्वाक्: hither, towards here
• अर्वाक्: क्रियाविशेषण (गत्यर्थे)
• Type: Indeclinable
• Root: अर्वाक् (अव्यय/दिक्शब्द)

• इमाः: these
• इमाः: कर्म
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वः: for you / of you
• वः: सम्प्रदान (हितार्थे) / सम्बन्ध (स्वाम्यर्थे)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• हव्यानि: oblations, offerings
• हव्यानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक; √हु ‘होम/आह्वान’ से)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च

• कृम: we have made / prepared
• कृम: कर्तृ (अहम्-समूहः ‘वयम्’)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति)

• जुषध्वम्: enjoy (them), accept gladly
• जुषध्वम्: कर्तृ (आमन्त्रिताः पितरः)
• Type: Verb
• Root: √जुष् (सेवने/प्रीतौ)

• ते: they / you (those fathers)
• ते: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• आ: hither, to (us)
• आ: क्रियाविशेषण (आगमन-सम्प्राप्ति)
• Type: Indeclinable (preverb) / particle
• Root: आ

• गताः: having come
• गताः: कर्तृ (ते…गताः)
• Type: Verb (participial)
• Root: √गम् (गच्छति)

• अवसा: with help, with protection
• अवसा: करण (सहाय-उपाय/साधन)
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक)

• शंतमेन: with the most beneficent (help)
• शंतमेन: करण (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: शंतम (विशेषण; शम् + तम)

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध/क्रमसूचक
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान (हितार्थे) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• शम्: well-being, welfare
• शम्: कर्म (दधात इत्यस्य)
• Type: Indeclinable / Noun-like
• Root: शम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक ‘कल्याण’)

• यः: health, prosperity (the ‘yōr’—well-being/wholeness)
• यः: कर्म/उद्देश्य (कल्याण-सम्बद्धः)
• Type: Noun
• Root: य (प्रातिपदिक; ‘योर्’ = यः + उः/उर् वैदिक संधि-रूप)

• अरपः: harmlessness, freedom from hurt/defect
• अरपः: कर्म
• Type: Adjective/Noun
• Root: अरपस् (प्रातिपदिक; ‘अ-रपस्’ = ‘अदोष/अघ-रहित’)

• दधात: may you place / bestow
• दधात: कर्तृ (पितरः)
• Type: Verb
• Root: √धा (दधाति)