Rig Veda 10.14.16 — Mandala 10, Sukta 14, Mantra 16
Sukta 10.14
Rishi: As RV 10.14; specific attribution uncertain without Anukramaṇī citation
Devata: Yama (as the principle of measure encompassing chandas)
Chandas: Triṣṭubh (verse); content is metrical/metapoetic
Samhita Patha (Devanagari)
त्रिकद्रुकेभिः पतति षळुर्वीरेकमिद्बृहत् । त्रिष्टुब्गायत्री छन्दांसि सर्वा ता यम आहिता ॥
Transliteration
tríkadrukebhiḥ pátati ṣáḷ urvī́r ékam íd bṛhát | triṣṭúb gāyatrī́ chándāṃsi sárvā tā́ yáme ā́hitā ||
Translation
Mit den drei Kadrukas fliegt es dahin; sechs weite Räume — und doch ein einziges großes All. Triṣṭubh, Gāyatrī, alle Metren: sie alle sind in Yama eingesetzt und gegründet.
Word by Word
त्रिकद्रुकेभिःwith the three cups/pressings (trikadrukas)
त्रिकद्रुकेभिः:
करण
TypeNoun
Rootत्रिकद्रुक (प्रातिपदिक)
पततिflies / falls / moves
पतति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (पत् गतौ)
षट्six
षट्:
विशेषण (परिमाण)
TypeNumeral
Rootषट् (संख्या)
उर्वीःwide spaces/regions (earths)
उर्वीः:
कर्म
TypeNoun
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)
एकम्one
एकम्:
कर्म (उर्वीः इत्यस्य विशेषणम्) / विधेयविशेषण
TypeNumeral/Adjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
इत्indeed / just
इत्:
(सम्बन्ध-निपातः)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
बृहत्great, vast
बृहत्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootबृहत् (प्रातिपदिक; √बृह् ‘वर्धने’ से)
त्रिष्टुप्Triṣṭubh (metre)
त्रिष्टुप्:
कर्तृ/विषय (छन्दः-समूहस्य)
TypeNoun
Rootत्रिष्टुप् (छन्दोनाम; प्रातिपदिक)
गायत्रीGāyatrī (metre)
गायत्री:
कर्तृ/विषय (छन्दः-समूहस्य)
TypeNoun
Rootगायत्री (छन्दोनाम; प्रातिपदिक)
छन्दांसिmetres
छन्दांसि:
कर्तृ/विषय
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
सर्वाall
सर्वा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
ताःthose (they)
ताः:
कर्तृ (आहिताः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
यमेin Yama
यमे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
आहिताःare placed / are set (deposited)
आहिताः:
(क्रियाविशेषण/विधेय)
TypeParticiple (Past Passive)
Rootआ-√धा (धाञ् धारणे/स्थापने) → क्त (कृदन्त)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.