Rig Veda 10.122.7: Mandala 10, Sukta 122, Mantra 7

Sukta 10.122

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Agni

Chandas: Jagatī (likely; needs confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वामिदस्या उषसो व्युष्टिषु दूतं कृण्वाना अयजन्त मानुषाः । त्वां देवा महयाय्याय वावृधुराज्यमग्ने निमृजन्तो अध्वरे ॥

Transliteration

tvā́m id asyā́ uṣáso vyùṣṭiṣu dūtáṃ kṛṇvānā́ ayajanta mā́nuṣāḥ | tvā́ṃ devā́ mahayā́yyāya vāvṛdhur ā́jyaṃ agne nimṛjántaḥ adhvaré ||

Translation

Ja dich, in den Morgenröten dieser Welt, verehrten die Menschen, indem sie dich zum Boten machten. Dich mehrten die Götter zu großem Vorwärtsschreiten, o Agni, dich mit Ghee salbend im ununterbrochenen Ritus.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वाम्: you (as object)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• अस्याः: of this (woman/this one)
• अस्याः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उषसः: of Dawn
• उषसः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• व्यु॑ष्टिषु: in the dawnings, at the breakings of dawn
• व्यु॑ष्टिषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: व्यु॑ष्टि- (प्रातिपदिक; √वस्/उष् ‘to shine, dawn’ with vi-)

• दूतम्: (as) a messenger
• दूतम्: कर्म (द्वितीयकर्म/परिणाम)
• Type: Noun
• Root: दूत- (प्रातिपदिक)

• कृ॑ण्वानाः: making, appointing
• कृ॑ण्वानाः: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति) + शानच् (वेदिक वर्तमान कृदन्त)

• अयजन्त: they worshipped/sacrificed
• अयजन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √यज् (यजति)

• मानुषाः: men, mortals
• मानुषाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मानुष- (प्रातिपदिक)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• महयाय्याय: for (you) to be magnified; worthy of exaltation
• महयाय्याय: सम्प्रदान (dative of purpose/recipient)
• Type: Adjective
• Root: महयाय्य- (प्रातिपदिक; ‘to be magnified/fit to be magnified’, from √मह् ‘to be great’ with ya/yaṇya-type formation)

• वावृधुः: they have increased, made grow
• वावृधुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धते/वर्धयति; वेदिक परस्मैपद रूप)

• राज्यम्: sovereignty, kingship
• राज्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: राज्य- (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• निमृ॒जन्तः: cleansing, purifying
• निमृ॒जन्तः: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: नि + √मृज् (मार्जति) + शतृ (वर्तमान कृदन्त)

• अध्वरे: in the rite, in the sacrifice
• अध्वरे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अध्वर- (प्रातिपदिक)