Rig Veda 10.121.8: Mandala 10, Sukta 121, Mantra 8

Sukta 10.121

Rishi: Hiraṇyagarbha / Prajāpati (traditional)

Devata: Ka / Prajāpati (the One above the gods; source of yajña)

Chandas: Tr̥ṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यश्चिदापो महिना पर्यपश्यद्दक्षं दधाना जनयन्तीर्यज्ञम् । यो देवेष्वधि देव एक आसीत्कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥

Transliteration

yáś cid ā́po mahínā paryápaśyad dákṣaṃ dádhānā janáyantīr yajñám | yó devéṣv ádhi devá éka āsīt kásmai devā́ya havíṣā vidhema ||

Translation

Er, der in seiner Größe die Wasser ringsum erblickte, als sie die Schöpferkraft (dakṣa) trugen und das Opfer (yajña) hervorbrachten. Er, der der eine Gott über den Göttern war: welchem Gott sollen wir die Opfergabe (havis) darbringen nach dem Antrieb des Herzens?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who (he who)
• यः: सम्बन्ध/विशेष्य (यः = योऽसौ) / कर्तृ-सूचक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: indeed, even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ (पश्यत्-क्रियायाः कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अप् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक) बहुवचन-रूपम्

• महिना: by (their) greatness, through might
• महिना: करण
• Type: Noun
• Root: महि (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘महिमा’)

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पश् (दृश्) ‘to see’

• दक्षम्: skill, power, (creative) ability
• दक्षम्: कर्म (अपश्यत्-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: दक्ष (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• दधानाः: bearing, holding
• दधानाः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Participle
• Root: √धा ‘to place, hold’ (वर्तमान-कृदन्त)

• जनयन्तीः: producing, generating
• जनयन्तीः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Participle
• Root: √जन् ‘to beget, produce’ (णिच्-प्रयोगः) वर्तमान-कृदन्त

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: कर्म (जनयन्तीः-क्रियार्थक-भावस्य)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ (आसीत्-क्रियायाः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देव (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• अधि: over, above
• अधि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• देवः: the god
• देवः: कर्तृ (आसीत्-क्रियायाः)
• Type: Noun
• Root: देव (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• एकः: one, sole
• एकः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: एक (विशेषण-प्रातिपदिक)

• आसीत्: was
• आसीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अस् ‘to be’

• कस्मै: to whom?
• कस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: किम् (प्रश्न-सर्वनाम)

• देवाय: to the god
• देवाय: सम्प्रदान (कस्मै इति प्रश्नस्य उत्तर-स्थानम्)
• Type: Noun
• Root: देव (पुंलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• हविषा: with oblation
• हविषा: करण
• Type: Noun
• Root: हविस् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• विधेम: may we offer / may we worship
• विधेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा ‘to place’ (वि-उपसर्गः) → √वि-धा ‘to apportion, to offer, to worship’