Rig Veda 10.100.8: Mandala 10, Sukta 100, Mantra 8

Sukta 10.100

Devata: Savitṛ (primary); Soma-pressing stones (adrayaḥ/grāvā) as subsidiary powers; Aditi as chosen goal

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अपामीवां सविता साविषन्न्यग्वरीय इदप सेधन्त्वद्रयः । ग्रावा यत्र मधुषुदुच्यते बृहदा सर्वतातिमदितिं वृणीमहे ॥

Transliteration

apā́mīvāṃ savitā́ sāviṣan nyàg varī́yaḥ íd ápa sedhántv ádrayaḥ | grā́vā yátra madhuṣúd ucyáte bṛhád ā́ sarvatā́tim áditiṃ vṛṇīmahe ||

Translation

Möge Savitar die Krankheit vertreiben; hinab mögen die feindlichen Mächte zurückgedrängt werden — ja, die Presssteine sollen sie abwehren. Wo der Stein als die weite, honigpressende Macht genannt wird, dort erwählen wir Aditi, die ungeteilte Allheit, zu unserem vollen Werden.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अपामीवाम्: free from sickness, health-giving
• अपामीवाम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अप-आमीव (प्रातिपदिक ‘अपामीव’ = रोग-रहित/अनामय)

• सविता: Savitṛ (the impeller, Sun-god)
• सविता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• साविषत्: may he impel / let him set in motion
• साविषत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सू (सुवति ‘to impel/animate’), caus./desid? here: aorist injunctive/imperative-like

• नि: down, in, into
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग)

• अग्वरीये: in the better/most fitting (place/condition)
• अग्वरीये: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: अग्वरीय (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/विशेषण ‘अग्वरीय’)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद्/इत् (निपात)

• अप: away, off
• अप: —
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/अव्यय)

• सेधन्तु: let them ward off / repel
• सेधन्तु: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सिध्/√सेध् (to ward off, repel, prevent)

• अद्रयः: the stones (Soma-pressing stones)
• अद्रयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक ‘stone’; esp. pressing-stones)

• ग्रावा: the pressing-stone
• ग्रावा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ग्रावन् (प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• मधुषु: in the sweet (draughts), among honeyed (juices)
• मधुषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• उच्यते: is uttered / is spoken
• उच्यते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वच् (to speak/say), passive

• बृहत्: great, lofty
• बृहत्: कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• सर्वतातिम्: all-encompassing prosperity/attainment
• सर्वतातिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सर्वताति (प्रातिपदिक; ‘सर्व-ताति’ = सर्वत्र-प्राप्ति/सम्पत्ति)

• अदितिम्: Aditi (the unbounded goddess)
• अदितिम्: कर्म (वृणीमहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• वृणीमहे: we choose / we seek
• वृणीमहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृ (to choose), middle