HomeRig VedaMandala 1Sukta 61Mantra 12
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Sukta 1.61

Rishi: Gautama (Gautamāḥ)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh

अस्मा इदु प्र भरा तूतुजानो वृत्राय वज्रमीशानः कियेधाः । गोर्न पर्व वि रदा तिरश्चेष्यन्नर्णांस्यपां चरध्यै ॥

अ॒स्मा इदु॒ प्र भ॑रा॒ तूतु॑जानो वृ॒त्राय॒ वज्र॒मीशा॑नः किये॒धाः । गोर्न पर्व॒ वि र॑दा तिर॒श्चेष्य॒न्नर्णां॑स्य॒पां च॒रध्यै॑ ॥

asmā́ idu prá bharā tūtujā́no vṛtrā́ya vájram ī́śānaḥ kiyedhā́ḥ | gór na párva ví radā tiraścéṣyan árṇāṃsy apā́ṃ carádhyai ||

Bring ihm den Vajra hervor – dem Voranstürmenden, dem Herrn der Mächte – gegen Vṛtra, zum entscheidenden Werk. Spalte die Gelenke wie die eines Stieres; dringe hindurch, querhin schreitend, damit die Flutströme der Wasser freien Lauf gewinnen.

अ॒स्मै । इत् । ऊँ॒ इति॑ । प्र । भ॒र॒ । तूतु॑जानः । वृ॒त्राय॑ । वज्र॑म् । ईशा॑नः । कि॒ये॒धाः । गोः । न । पर्व॑ । वि । र॒द॒ । तिर॑श्चा । इष्य॑न् । अर्णां॑सि । अ॒पाम् । च॒रध्यै॑ ॥अस्मै । इत् । ऊँ इति । प्र । भर । तूतुजानः । वृत्राय । वज्रम् । ईशानः । कियेधाः । गोः । न । पर्व । वि । रद । तिरश्चा । इष्यन् । अर्णांसि । अपाम् । चरध्यै ॥asmai | it | oṃ iti | pra | bhara | tūtujānaḥ | vṛtrāya | vajram | īśānaḥ | kiyedhāḥ | goḥ | na | parva | vi | rada | tiraścā | iṣyan | arṇāṃsi | apām | caradhyai

अस्मैto him (for him)
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्
इदुindeed, just
इदु:
TypeIndeclinable
Rootइदु (निपात) < इद्
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
भरbring! bear!
भर:
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
तूतुजानःimpetuous/pressing on, rushing
तूतुजानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√तुद् (तुदने) → तूतुजान (intensive/perfect-like redup.)
वृत्रायfor/against Vṛtra
वृत्राय:
सम्प्रदान (लक्ष्य/प्रति)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
ईशानःruling, lordly
ईशानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Participle
Root√ईश् (ऐश्वर्ये) → ईशान (प्रातिपदिक/कृदन्त-विशेषण)
कियेधाःwarding off/repelling (hostile powers)
कियेधाः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootकियेधा (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण)
गोःof a cow
गोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-अव्यय)
पर्वa joint (of the body)
पर्व:
कर्म (उपमान-निर्देशे)
TypeNoun
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
विapart, asunder
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
रदाhe split/gnawed asunder
रदा:
TypeVerb
Root√रद् (विलेखने/दन्तच्छेदने)
तिरश्चेष्यन्moving/striving crosswise
तिरश्चेष्यन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Rootतिरश्च् (अव्यय/विशेषण ‘across, sideways’) + √इष्/√इष्? (गत्यर्थे) → चेष्यत् (future/ desiderative-like) ; वैदिक रूप
अर्णांसिflood-waters, waves
अर्णांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्ण (प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
रध्यैto succeed, to accomplish
रध्यै:
प्रयोजन (हेतु/उद्देश्य)
TypeVerbal Indeclinable (Infinitive)
Root√रध् (सिद्धौ/साधने) → रध्यै (inf.)