Rig Veda 1.52.13 — Mandala 1, Sukta 52, Mantra 13
Sukta 1.52
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं भुवः प्रतिमानं पृथिव्या ऋष्ववीरस्य बृहतः पतिर्भूः । विश्वमाप्रा अन्तरिक्षं महित्वा सत्यमद्धा नकिरन्यस्त्वावान् ॥
Transliteration
tváṃ bhúvaḥ prati-mā́naṃ pṛthivyā́ ṛṣvá-vīrasya bṛhatáḥ pátir bhūḥ | víśvam ā́prā antárikṣaṃ mahitvā́ satyám addhā́ nákir anyás tvā́vān ||
Translation
Du bist zum Maß des Erdseins geworden; du bist der Herr des Weiten und der hochheroischen Kraft. Durch deine Größe hast du den ganzen Zwischenraum erfüllt. Wahrlich, in Wahrheit: keiner sonst ist dir gleich an Macht und Schutz.
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भुवःyou have become / you were
भुवः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
प्रतिमानम्counterpart, measure, standard
प्रतिमानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रतिमान (प्रातिपदिक; प्रति+मान)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
ऋष्ववीरस्यof the lofty-heroic (one)
ऋष्ववीरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootऋष्ववीर (प्रातिपदिक; ऋष्व+वीर)
बृहतःof the great
बृहतः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
पतिःlord
पतिः:
कर्तृ (सम्बन्ध-वाक्ये)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
भूःyou have become / you are
भूः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
विश्वम्all, the whole
विश्वम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
आप्राःyou have filled / pervaded
आप्राः:
क्रिया
TypeVerb
Rootआपॄ (धातु; आ+पॄ ‘to fill, satisfy’)
अन्तरिक्षम्mid-space, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म (आप्राः इति क्रियायाः)
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
महित्वाby greatness, through might
महित्वा:
करण
TypeNoun (instrumental of abstract)
Rootमहित्व (प्रातिपदिक; महत्-भाव)
सत्यम्truly
सत्यम्:
विशेषण/क्रियाविशेषण
TypeAdjective (used adverbially)
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
अद्धाindeed, plainly
अद्धा:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअद्धा (अव्यय)
नकिःno one
नकिः:
कर्तृ (निषेध-विषयः: ‘no one’)
TypeIndeclinable
Rootनकिस्/नकिः (अव्यय/सर्वनाम-निषेध)
अन्यःother
अन्यः:
कर्तृ (नकिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
त्वावान्like you; possessing you (i.e., your equal)
त्वावान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootत्वावन्त् (प्रातिपदिक; त्वा+वन्त् ‘possessing you/like you’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.