Rig Veda 1.190.4: Mandala 1, Sukta 190, Mantra 4

Sukta 1.190

Devata: Bṛhaspati

Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (uncertain here; not recomputed and the transmitted line-length suggests possible Jagatī tendencies)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य श्लोको दिवीयते पृथिव्यामत्यो न यंसद्यक्षभृद्विचेताः । मृगाणां न हेतयो यन्ति चेमा बृहस्पतेरहिमायाँ अभि द्यून् ॥

Transliteration

asyá ślóko divī́yate pṛthivyā́m átyo na yaṃsad yákṣa-bhṛ́d ví-cetāḥ | mṛgā́ṇāṃ na hetáyo yánti cemā́ bṛ́haspáter áhi-māyāṃ abhí dyū́n ||

Translation

Dieser Hymnus zieht in Himmel und auf Erden; der einsichtige Träger der Macht treibt ihn wie ein schnelles Ross. Und diese seine Stöße fahren aus wie die Geschosse wilder Tiere — gegen die Schlangentäuschungen, gegen die Tage, die von jener krummen Zauberkunst verdunkelt sind.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य (षष्ठी)

• श्लोकः: hymn/verse
• श्लोकः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: श्लोक (प्रातिपदिक)

• दिवीयते: shines/is made manifest
• दिवीयते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दिव् (द्युतौ/दीप्तौ) धातु; (दिवीयते = दिवि-ईयते, denominative/causative-like Vedic formation)

• पृथिव्याम्: on earth
• पृथिव्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• अत्यः: a steed
• अत्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अत्य (प्रातिपदिक; ‘steed’)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• यम्: whom/which
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → यम् (द्वितीया)

• सद्: reaches/attains
• सद्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सद् (सीद्/सद् ‘to sit, settle; to reach’) धातु; Vedic injunctive/aorist-like form

• यक्षभृत्: bearer of worship/rites
• यक्षभृत्: कर्तृ (apposition to subject)
• Type: Noun
• Root: यक्षन् (यक्ष ‘worship/holy rite’) + भृत् (भृ ‘to bear’) (समास)

• विचेताः: the discerning one
• विचेताः: कर्तृ (apposition)
• Type: Adjective/Noun
• Root: वि + चेतस्/चेत (√चित् ‘to perceive’) (प्रातिपदिक: विचेतस्)

• मृगाणाम्: of wild beasts
• मृगाणाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• हेतयः: missiles/impulses
• हेतयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हेति (प्रातिपदिक)

• यन्ति: go/advance
• यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (गत्यर्थ) धातु

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• इमा: these
• इमा: कर्तृ (with हेतयः; ‘these’)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → इमा

• बृहस्पतेः: of Bṛhaspati
• बृहस्पतेः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक)

• अहिमायाः: of the serpent’s power/illusion
• अहिमायाः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अहि-माया (समास; माया ‘power/illusion’)

• अभि: towards/against
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• द्यून्: days / bright heavens
• द्यून्: कर्म (goal of अभि/यन्ति)
• Type: Noun
• Root: द्यु (प्रातिपदिक; ‘day/sky’) → द्यून्