HomeRig VedaMandala 1Sukta 141Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 1.141

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

अस्मे रयिं न स्वर्थं दमूनसं भगं दक्षं न पपृचासि धर्णसिम् । रश्मीँरिव यो यमति जन्मनी उभे देवानां शंसमृत आ च सुक्रतुः ॥

अ॒स्मे र॒यिं न स्वर्थं॒ दमू॑नसं॒ भगं॒ दक्षं॒ न प॑पृचासि धर्ण॒सिम् । र॒श्मीँरि॑व॒ यो यम॑ति॒ जन्म॑नी उ॒भे दे॒वानां॒ शंस॑मृ॒त आ च॑ सु॒क्रतु॑: ॥

asmé rayíṃ ná svárthaṃ damū́nasaṃ bhágam dákṣaṃ ná papṛcāsi dharṇasím | raśmī́m̐r iva yó yámati jánmanī ubhé devā́nāṃ śáṃsam ṛtá ā́ ca su-krátuḥ ||

In uns mischst du rayí — wahren Gewinn und Haus-Stütze — wie Bhaga; du fügst Dakṣa, die gestaltende Kraft, als tragenden Grund hinzu. Wie Zügel, die die zwei Geburten in der Gewalt halten, führst du, du von gutem Entschluss, auch der Götter Lobpreis und Ṛta (Wahrheit/Ordnung) zusammen.

अ॒स्मे इति॑ । र॒यिम् । न । सु॒ऽअर्थ॑म् । दमू॑नसम् । भग॑न् । दक्ष॑म् । न । प॒पृ॒चा॒सि॒ । ध॒र्ण॒सिम् । र॒श्मीन्ऽइ॑व । यः । यम॑ति । जन्म॑नी॒ इति॑ । उ॒भे इति॑ । दे॒वाना॑म् । शंस॑म् । ऋ॒ते । आ । च॒ । सु॒ऽक्रतुः॑ ॥अस्मे इति । रयिम् । न । सुअर्थम् । दमूनसम् । भगन् । दक्षम् । न । पपृचासि । धर्णसिम् । रश्मीन्इव । यः । यमति । जन्मनी इति । उभे इति । देवानाम् । शंसम् । ऋते । आ । च । सुक्रतुः ॥asme iti | rayim | na | su-artham | damūnasam | bhagan | dakṣam | na | papṛcāsi | dhaṇarsim | raśmīn-iva | yaḥ | yamati | janmanī iti | ubhe iti | devānām | śaṃsam | ṛte | ā | ca | su-kratuḥ

अस्मेin/for us
अस्मे:
अधिकारण
TypePronoun
Rootअस्मद्
रयिम्wealth, riches
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि
like, as
:
TypeParticle
Root
स्वर्थम्one's own aim/benefit
स्वर्थम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootस्वर्थ (स्व + अर्थ)
दमूनसम्house-abiding, of the house (domestic/protecting the home)
दमूनसम्:
विशेषण (कर्मणः)
TypeAdjective (epithet)
Rootदमूनस्
भगम्fortune, share, bounty
भगम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभग
दक्षम्skill, power, ability
दक्षम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootदक्ष
like, as
:
TypeParticle
Root
पपृचासिyou fill/provide
पपृचासि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपृच् (पृचति/पृणक्ति in Vedic sense ‘to fill, furnish’)
धर्णसिम्support, firm foundation, sustaining power
धर्णसिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधर्णसि
रश्मीँरिवlike reins (like rays/reins)
रश्मीँरिव:
उपमान (simile)
TypeNoun + particle
Rootरश्मि + इव
यःwho
यः:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद्
यमतिrestrains, guides, holds in
यमति:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम्
जन्मनीin the two births (in both begettings)
जन्मनी:
अधिकारण
TypeNoun
Rootजन्मन्
उभेboth
उभे:
कर्म (with implied verb ‘to encompass/attain’)
TypeAdjective/Pronoun
Rootउभ
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदेव
शंसम्praise, proclamation
शंसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशंस
ऋतम्ṛta (cosmic order, truth)
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत
towards, unto
:
TypePreverb/particle
Root
and
:
TypeConjunction
Root
सुक्रतुःof good resolve/power of will; wise in action
सुक्रतुः:
कर्तृ (apposition to यः)
TypeAdjective (epithet)
Rootसु-क्रतु (क्रतु)