HomeRig VedaMandala 1Sukta 122Mantra 14
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 14

Sukta 1.122

Devata: Viśve Devāḥ (All Gods)

हिरण्यकर्णं मणिग्रीवमर्णस्तन्नो विश्वे वरिवस्यन्तु देवाः । अर्यो गिरः सद्य आ जग्मुषीरोस्राश्चाकन्तूभयेष्वस्मे ॥

हिर॑ण्यकर्णं मणिग्रीव॒मर्ण॒स्तन्नो॒ विश्वे॑ वरिवस्यन्तु दे॒वाः । अ॒र्यो गिर॑: स॒द्य आ ज॒ग्मुषी॒रोस्राश्चा॑कन्तू॒भये॑ष्व॒स्मे ॥

híraṇya-karṇaṃ maṇi-grīvám árṇas tán no víśve varivasyantu devā́ḥ | aryó gíraḥ sadyá ā́ jagmuṣī́r usrā́ś cākantu ubháyeṣv asmḗ ||

Mögen alle Götter uns den Weg weiten zu jener Flut des Seins, goldohrig, mit juwelenumkränztem Nacken. Mögen die edlen Worte sogleich zu uns gelangen, und mögen die lichten Kühe der Morgenröte für uns auf beiden Seiten leuchten – in der inneren und in der äußeren Welt.

हिर॑ण्यऽकर्णम् । म॒णि॒ऽग्री॒व॒म् । अर्णः॑ । तम् । नः॒ । विश्वे॑ । व॒रि॒व॒स्य॒न्तु॒ । दे॒वाः । अ॒र्यः । गिरः॑ । स॒द्यः । आ । ज॒ग्मुषीः॑ । आ । उ॒स्राः । चा॒क॒न्तु॒ । उ॒भये॑षु । अ॒स्मे इति॑ ॥हिरण्यकर्णम् । मणिग्रीवम् । अर्णः । तम् । नः । विश्वे । वरिवस्यन्तु । देवाः । अर्यः । गिरः । सद्यः । आ । जग्मुषीः । आ । उस्राः । चाकन्तु । उभयेषु । अस्मे इति ॥hiraṇya-karṇam | maṇi-grīvam | arṇaḥ | tam | naḥ | viśve | varivasyantu | devāḥ | aryaḥ | giraḥ | sadyaḥ | ā | jagmuṣīḥ | ā | usrāḥ | cākantu | ubhayeṣu | asme iti

हिरण्यकर्णम्golden-eared
हिरण्यकर्णम्:
कर्म (विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहिरण्यकर्ण (प्रातिपदिक; हिरण्य + कर्ण)
मणिग्रीवम्jewel-necked
मणिग्रीवम्:
कर्म (विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमणिग्रीव (प्रातिपदिक; मणि + ग्रीवा)
अर्णःthe flood/stream (waters)
अर्णः:
कर्म
TypeNoun
Rootअर्णस् (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध (अधिकार/हित-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
वरिवस्यन्तुmay they grant free scope/favor
वरिवस्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√वरिवस् (वरिवस्यति) / denom. from वरिवस्
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अर्यःthe Arya / noble one
अर्यः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun/Adjective
Rootअर्य (प्रातिपदिक)
गिरःsongs, hymns
गिरः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
सद्यःimmediately
सद्यः:
क्रियाविशेषण (काल)
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
hither, towards
:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
जग्मुषीःhaving come, come (fem. pl.)
जग्मुषीः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeParticiple (Perfect active)
Root√गम् → जग्मुस् (भूतकृदन्त-प्रातिपदिक)
उरोस्राःmilk-flowing (cows), full-uddered
उरोस्राः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun/Adjective
Rootउरोस्र (प्रातिपदिक; उरस् + स्र/स्रā- ‘flowing from the breast’)
चाकन्तुmay they be pleased / may they desire
चाकन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√कन्/काङ्क्ष्? (वेद. चाकति/चाकन्ति ‘to be pleased/shine/desire’)
उभयेषुin both (places/sides)
उभयेषु:
अधिकरण
TypeAdjective (used substantively)
Rootउभय (प्रातिपदिक)
अस्मेamong us / in us
अस्मे:
अधिकरण/सम्बन्ध (locative of reference)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)