Prakarana 6

Verse 101 (श्लोक)

रामं कामारिसेव्यं भवभयहरणं कालमत्तेभसिंहं योगीन्द्रं ज्ञानगम्यं गुणनिधिमजितं निर्गुणं निर्विकारम्। मायातीतं सुरेशं खलवधनिरतं ब्रह्मवृन्दैकदेवं वन्दे कन्दावदातं सरसिजनयनं देवमुर्वीशरूपम्।।1।। शंखेन्द्वाभमतीवसुन्दरतनुं शार्दूलचर्माम्बरं कालव्यालकरालभूषणधरं गंगाशशांकप्रियम्। काशीशं कलिकल्मषौघशमनं कल्याणकल्पद्रुमं नौमीड्यं गिरिजापतिं गुणनिधिं कन्दर्पहं शङ्करम्।।2।। यो ददाति सतां शम्भुः कैवल्यमपि दुर्लभम्। खलानां दण्डकृद्योऽसौ शङ्करः शं तनोतु मे।।3।।

rāmaṃ kāmāri-sevyaṃ bhava-bhaya-haraṇaṃ kāla-mattebha-siṃhaṃ yogīndraṃ jñāna-gamyaṃ guṇa-nidhim ajitaṃ nirguṇaṃ nirvikāram | māyātītaṃ sureśaṃ khala-vadha-nirataṃ brahma-vṛndaika-devaṃ vande kandāvadātaṃ sarasija-nayanaṃ devam urvīśa-rūpam ||1|| śaṅkhendvābhaṃ atīva-sundara-tanuṃ śārdūla-carmāmbaram kāla-vyāla-karāla-bhūṣaṇa-dharaṃ gaṅgā-śaśāṅka-priyam | kāśīśaṃ kali-kalmaṣaugha-śamanaṃ kalyāṇa-kalpa-drumam naumīḍyaṃ girijā-patiṃ guṇa-nidhiṃ kandarpa-haṃ śaṅkaram ||2|| yo dadāti satāṃ śambhuḥ kaivalyam api durlabham | khalānāṃ daṇḍa-kṛd yo'sau śaṅkaraḥ śaṃ tanotu me ||3||

Ich verneige mich vor Rāma – verehrt selbst vom Feind des Kāma (Śiva); dem Vertreiber der Furcht vor dem Kreislauf der Welt; einem Löwen für den rasenden Elefanten des Todes; dem Herrn der Yogīs, erreichbar durch Erkenntnis; einer Schatzkammer der Tugenden, unbesiegt; jenseits der Guṇas und unveränderlich; Māyā übersteigend; dem Souverän der Götter; entschlossen zur Vernichtung der Frevler; der einen Gottheit, die von der Schar der Brahmā-Verehrer angebetet wird – rein wie das Mark der Bananenstaude, lotosäugig, auf Erden erscheinend als der rechtmäßige König. Ich grüße Śaṅkara – strahlend wie Muschel und Mond, von überaus heller und lieblicher Gestalt; im Tigerfell gekleidet; geschmückt mit furchterregenden Schlangen; dem Gaṅgā und dem Mond teuren; dem Herrn von Kāśī; dem Vertilger der Masse der Sünden des Kali; einem Wunschbaum des Heils; preiswürdig; dem Gemahl der Girijā; einem Ozean der Tugenden; dem Zerstörer der Begierde. Möge jener Śaṅkara, der den Heiligen selbst die seltenste Befreiung gewährt und die Bösen züchtigt, mir Frieden schenken.

Verse 102 (दोहा/सोरठा)

लव निमेष परमानु जुग बरष कलप सर चंड। भजसि न मन तेहि राम को कालु जासु कोदंड।। सिंधु बचन सुनि राम सचिव बोलि प्रभु अस कहेउ। अब बिलंबु केहि काम करहु सेतु उतरै कटकु।। सुनहु भानुकुल केतु जामवंत कर जोरि कह। नाथ नाम तव सेतु नर चढ़ि भव सागर तरिहिं।।

lava nimeṣa paramāṇu juga baraṣa kalapa sara caṃḍa | bhajasi na mana tehi rāma ko kālu jāsu kodaṃḍa || siṃdhu bacana suni rāma saciva boli prabhu asa kaheu | aba bilaṃbu kehi kāma karahu setu utarai kaṭaku || sunahu bhānukula ketu jāṃbavaṃta kara jori kaha | nātha nāma tava setu nara caṛhi bhava sāgara tarihiṃ ||

Augenblicke, Lidschläge, Zeit-Atome – Zeitalter, Jahre und Weltzyklen – sind allesamt scharf wie Pfeile; und doch verehrt dein Geist nicht jenen Rāma, dessen Bogen selbst die Zeit bezwingt. Als der Herr die Worte des Ozeans vernahm, rief er seine Minister und sprach: „Warum jetzt noch zögern? Baut die Brücke; lasst das Heer hinüberziehen.“ Da sprach Jāmbavān mit gefalteten Händen: „O Banner der Sonnen-Dynastie! Dein Name selbst ist eine Brücke – wer sie besteigt, der überschreitet den Ozean des Daseins.“

Verse 103 (चौपाई)

यह लघु जलधि तरत कति बारा। अस सुनि पुनि कह पवनकुमारा।। प्रभु प्रताप बड़वानल भारी। सोषेउ प्रथम पयोनिधि बारी। तब रिपु नारी रुदन जल धारा। भरेउ बहोरि भयउ तेहिं खारा।। सुनि अति उकुति पवनसुत केरी। हरषे कपि रघुपति तन हेरी।। जामवंत बोले दोउ भाई। नल नीलहि सब कथा सुनाई।। राम प्रताप सुमिरि मन माहीं। करहु सेतु प्रयास कछु नाहीं।। बोलि लिए कपि निकर बहोरी। सकल सुनहु बिनती कछु मोरी।। राम चरन पंकज उर धरहू। कौतुक एक भालु कपि करहू।। धावहु मर्कट बिकट बरूथा। आनहु बिटप गिरिन्ह के जूथा।। सुनि कपि भालु चले करि हूहा। जय रघुबीर प्रताप समूहा।।

yaha laghu jaladhi tarata kati bārā | asa suni puni kaha pavan-kumārā || prabhu pratāpa baḍavānala bhārī | soṣeu prathama payonidhi bārī || taba ripu nārī rudana jala dhārā | bhareu bahori bhayau tehiṃ khārā || suni ati ukuti pavan-suta kerī | haraṣe kapi raghupati tana herī || jāṃbavaṃta bole dou bhāī | nala nīlahi saba kathā sunāī || rāma pratāpa sumiri mana māhīṃ | karahu setu prayāsa kachu nāhīṃ || boli liye kapi nikara bahorī | sakala sunahu binatī kachu morī || rāma carana paṅkaja ura dharahū | kautuka eka bhālu kapi karahū || dhāvahu markaṭ bikaṭa barūthā | ānahu biṭapa girinh ke jūthā || suni kapi bhālu cale kari hūhā | jaya raghubīra pratāpa samūhā ||

„Wie oft haben wir dieses kleine Meer schon überquert?“ – so sprach erneut der Sohn des Windes. „Die Macht des Herrn ist wie ein gewaltiges Unterwasserfeuer: Einst trank es die Wasser des Ozeans. Dann weinten die Frauen des Feindes Ströme von Tränen; die Wasser füllten sich wieder – und so wurden sie salzig.“ Als sie Hanumans scharfe Worte hörten, jubelten die Affen und blickten auf Rāmas Gestalt. Jāmbavān sprach zu den beiden Brüdern und erzählte Nala und Nīla den ganzen Bericht: „Bewahrt Rāmas Macht im Herzen: Baut die Brücke – keine Mühe wird schwer sein.“ Dann sammelte er das Affenheer erneut: „Hört alle auf eine kleine Bitte von mir. Tragt Rāmas Lotosfüße im Herzen; und lasst Bären und Affen ein wunderbares Werk vollbringen. Lauft, o Affen, in wilden Scharen; bringt Bäume und Berge in Haufen!“ Als sie dies hörten, stürmten Bären und Affen mit einem Ruf herbei: „Sieg Raghuvīr, Inbegriff der Kraft!“

Verse 104 (दोहा/सोरठा)

अति उतंग गिरि पादप लीलहिं लेहिं उठाइ। आनि देहिं नल नीलहि रचहिं ते सेतु बनाइ।।1।।

ati utaṅga giri pādapa līlahiṃ lehiṃ uṭhāi | āni dehiṃ nala nīlahi raca-hiṃ te setu banāi ||1||

Hohe Berge und Bäume heben sie wie zum Spiel empor; sie bringen sie herbei und reichen sie Nala und Nīla, die sie ordnen und die Brücke erbauen.

Verse 105 (चौपाई)

सैल बिसाल आनि कपि देहीं। कंदुक इव नल नील ते लेहीं।। देखि सेतु अति सुंदर रचना। बिहसि कृपानिधि बोले बचना।। परम रम्य उत्तम यह धरनी। महिमा अमित जाइ नहिं बरनी।। करिहउँ इहाँ संभु थापना। मोरे हृदयँ परम कलपना।। सुनि कपीस बहु दूत पठाए। मुनिबर सकल बोलि लै आए।। लिंग थापि बिधिवत करि पूजा। सिव समान प्रिय मोहि न दूजा।। सिव द्रोही मम भगत कहावा। सो नर सपनेहुँ मोहि न पावा।। संकर बिमुख भगति चह मोरी। सो नारकी मूढ़ मति थोरी।।

saila bisāla āni kapi dehīṃ | kaṃduka iva nala nīla te lehīṃ || dekhi setu ati suṃdara racanā | bihasi kṛpā-nidhi bole bacanā || parama ramya uttama yaha dharanī | mahimā amita jāi nahiṃ baranī || karihaūṃ ihāṃ saṃbhu thāpanā | more hṛdayaṃ parama kalapanā || suni kapīsa bahu dūta paṭhāe | munibara sakala boli lai āe || liṃga thāpi bidhi-vata kari pūjā | siva samāna priya mohi na dūjā || siva drohī mama bhagata kahāvā | so nara sapanehūṃ mohi na pāvā || saṃkara bimukha bhagati caha morī | so nārakī mūṛha mati thorī ||

Gewaltige Felsen herbeitragend, liefern die Affen sie ab; Nala und Nīla nehmen sie so leicht wie einen Ball. Als der Ozean des Erbarmens den überaus schönen Bau der Brücke sah, lächelte er und sprach: „Dieses Land ist höchst schön und vortrefflich; seine grenzenlose Herrlichkeit lässt sich nicht beschreiben. Hier werde ich Śambhu स्थापित (sthāpana) – das ist der höchste Entschluss meines Herzens.“ Als der Herr der Affen dies hörte, sandte er viele Boten aus; alle großen Ṛṣis wurden herbeigerufen. Ein Liṅga wurde स्थापित (sthāpita), und die Verehrung wurde nach Vorschrift vollzogen. „Niemand ist mir lieber als Śiva. Wer sich meinen Bhakta nennt und doch Feindschaft gegen Śiva hegt – der wird mich niemals erlangen, nicht einmal im Traum. Wer sich von Śaṅkara abwendet und dennoch Bhakti zu mir begehrt – der ist höllenverfallen, von stumpfem und kleinem Verstand.“

Verse 106 (दोहा/सोरठा)

संकर प्रिय मम द्रोही सिव द्रोही मम दास। ते नर करहि कलप भरि धोर नरक महुँ बास।।2।।

Śaṅkara priya mama drohī, Śiva-drohī mama dāsa. Te nara karahiṁ kalapa bhari ghora naraka mahuṁ bāsa. ||2||

Wer mir feind ist, ist Śaṅkara lieb; und wer Śiva feind ist, ist mir feind – denn Śiva ist mein Diener. Solche Menschen müssen ein ganzes Kalpa in schrecklicher Hölle wohnen.

Verse 107 (चौपाई)

जे रामेस्वर दरसनु करिहहिं। ते तनु तजि मम लोक सिधरिहहिं।। जो गंगाजलु आनि चढ़ाइहि। सो साजुज्य मुक्ति नर पाइहि।। होइ अकाम जो छल तजि सेइहि। भगति मोरि तेहि संकर देइहि।। मम कृत सेतु जो दरसनु करिही। सो बिनु श्रम भवसागर तरिही।। राम बचन सब के जिय भाए। मुनिबर निज निज आश्रम आए।। गिरिजा रघुपति कै यह रीती। संतत करहिं प्रनत पर प्रीती।। बाँधा सेतु नील नल नागर। राम कृपाँ जसु भयउ उजागर।। बूड़हिं आनहि बोरहिं जेई। भए उपल बोहित सम तेई।। महिमा यह न जलधि कइ बरनी। पाहन गुन न कपिन्ह कइ करनी।।

Je Rāmeśvara darasanu karihahiṁ, te tanu taji mama loka sidharahiṁ. Jo Gaṅgā-jalu āni caṛhāihi, so sāyujya mukti nara pāihi. Hoi akāma jo chala taji seihi, bhagati mori tehi Śaṅkara deihi. Mama kṛta setu jo darasanu karihī, so binu śrama bhava-sāgara tarihī. Rāma bacana saba ke jiya bhāe, muni-bara nija nija āśrama āe. Girijā Raghupati kai yaha rītī, santa-ta karahiṁ pranata para prītī. Bāṁdhā setu Nīla Nala nāgara, Rāma kṛpā̃ jasu bhayau ujāgara. Būṛhahiṁ ānahi bōrahahiṁ jeī, bhae upala bōhita sama teī. Mahimā yaha na jaladhi kai baranī, pāhana guna na kapinha kai karanī.

They who behold Rameshwar, on quitting the body shall attain my own abode. He who brings and offers Ganga-water shall obtain the liberation of union. Whoever, free from desire and abandoning deceit, worships there—Shankar grants him devotion to me. And whoever beholds the bridge built by me crosses the ocean of existence without toil. Rama’s words pleased every heart; the great sages returned each to his hermitage. O Girija, such is Raghupati’s way: he ever cherishes love for the humble who bow. Nila and Nala, skilled in craft, built the bridge; by Rama’s grace their fame shone forth. Stones that would sink and drown others became like boats. Yet this is not the ocean’s greatness, nor the stones’ virtue, nor the monkeys’ feat.

Verse 108 (दोहा/सोरठा)

श्री रघुबीर प्रताप ते सिंधु तरे पाषान। ते मतिमंद जे राम तजि भजहिं जाइ प्रभु आन।।3।।

Śrī Raghubīra pratāpa te sindhu tare pāṣāna. Te mati-manda je Rāma taji bhajahiṁ jāi prabhu āna. ||3||

Durch die Hoheit des ruhmreichen Helden Raghubir überquerten selbst Steine das Meer; wahrlich stumpf sind jene, die Rama verlassen und hingehen, um irgendeinen anderen Herrn zu verehren.

Verse 109 (चौपाई)

बाँधि सेतु अति सुदृढ़ बनावा। देखि कृपानिधि के मन भावा।। चली सेन कछु बरनि न जाई। गर्जहिं मर्कट भट समुदाई।। सेतुबंध ढिग चढ़ि रघुराई। चितव कृपाल सिंधु बहुताई।। देखन कहुँ प्रभु करुना कंदा। प्रगट भए सब जलचर बृंदा।। मकर नक्र नाना झष ब्याला। सत जोजन तन परम बिसाला।। अइसेउ एक तिन्हहि जे खाहीं। एकन्ह कें डर तेपि डेराहीं।। प्रभुहि बिलोकहिं टरहिं न टारे। मन हरषित सब भए सुखारे।। तिन्ह की ओट न देखिअ बारी। मगन भए हरि रूप निहारी।। चला कटकु प्रभु आयसु पाई। को कहि सक कपि दल बिपुलाई।।

Bāṁdhi setu ati sudṛḍha banāvā, dekhi kṛpānidhi ke mana bhāvā. Calī sena kachu barani na jāī, garjahiṁ markaṭ bhaṭ samudāī. Setu-bandha ḍhiga caṛhi Raghurāī, citava kṛpāla sindhu bahutāī. Dekhana kahuṁ prabhu karunā kandā, pragaṭa bhae saba jalacara bṛndā. Makara nakra nānā jhaṣa byālā, sata jojana tana parama bisālā. Aisēu eka tinhahi je khāhīṁ, ekanha keṁ ḍara tepi ḍerāhīṁ. Prabhahi bilokahiṁ ṭarahiṁ na ṭāre, mana haraṣita saba bhae sukhāre. Tinh kī oṭa na dekhi-a bārī, magana bhae Hari rūpa nihārī. Calā kaṭaku prabhu āyasu pāī, ko kahi saka kapi dala bipulāī.

Having bound the bridge, they made it exceedingly firm; the treasure of compassion beheld it and was pleased at heart. The army moved—no words can describe it—while the monkey warriors roared in a mass. Raghurai climbed near the bridge-work and, the gracious Lord, gazed upon the boundless sea. To behold the Lord, the mine of pity, all the hosts of sea-creatures appeared—makaras, crocodiles, many fishes and monstrous serpents, their bodies enormous, a hundred yojanas long. Some were such as would devour the rest; yet even they were afraid of others. They kept looking upon the Lord and would not turn away; their hearts rejoiced and they were comforted. Not seeking cover in the waters, they were absorbed in beholding Hari’s form. At the Lord’s command the host advanced—who can tell the vastness of the monkey-battalions?

Verse 110 (दोहा/सोरठा)

सेतुबंध भइ भीर अति कपि नभ पंथ उड़ाहिं। अपर जलचरन्हि ऊपर चढ़ि चढ़ि पारहि जाहिं।।4।।

Setu-bandha bhai bhīra ati, kapi nabha pantha uṛāhiṁ. Apara jalacaranhi ūpara caṛhi caṛhi pārhi jāhiṁ. ||4||

Auf der Brücke drängte sich eine gewaltige Menge; einige Affen nahmen den Weg durch den Himmel und flogen, andere stiegen immer wieder auf die Meereswesen und gelangten so ans jenseitige Ufer.

Verse 111 (चौपाई)

अस कौतुक बिलोकि द्वौ भाई। बिहँसि चले कृपाल रघुराई।। सेन सहित उतरे रघुबीरा। कहि न जाइ कपि जूथप भीरा।। सिंधु पार प्रभु डेरा कीन्हा। सकल कपिन्ह कहुँ आयसु दीन्हा।। खाहु जाइ फल मूल सुहाए। सुनत भालु कपि जहँ तहँ धाए।। सब तरु फरे राम हित लागी। रितु अरु कुरितु काल गति त्यागी।। खाहिं मधुर फल बटप हलावहिं। लंका सन्मुख सिखर चलावहिं।। जहँ कहुँ फिरत निसाचर पावहिं। घेरि सकल बहु नाच नचावहिं।। दसनन्हि काटि नासिका काना। कहि प्रभु सुजसु देहिं तब जाना।। जिन्ह कर नासा कान निपाता। तिन्ह रावनहि कही सब बाता।। सुनत श्रवन बारिधि बंधाना। दस मुख बोलि उठा अकुलाना।।

asi kautuka biloki dvau bhāī | bihaṁsi cale kṛpāla raghurāī || sena sahita utare raghu-bīrā | kahi na jāi kapi jūthapa bhīrā || siṁdhu pāra prabhu ḍerā kīnhā | sakala kapinha kahuṁ āyasu dīnhā || khāhu jāi phala mūla suhāe | sunata bhālu kapi jahaṁ tahaṁ dhāe || saba taru phare rāma hita lāgī | ritu aru kuritu kāla gati tyāgī || khāhiṁ madhura phala baṭapa halāvahiṁ | laṅkā sanmukha sikhara calāvahiṁ || jahaṁ kahuṁ phirata nisācara pāvahiṁ | gheri sakala bahu nāca nacāvahiṁ || dasananhi kāṭi nāsikā kānā | kahi prabhu sujasu dehiṁ taba jānā || jinha kara nāsā kāna nipātā | tinha rāvanahi kahī saba bātā || sunata śravaṇa bāridhi-bandhānā | dasa-mukha boli uṭhā akulānā ||

Seeing such a wonder, the two brothers—Rama, the compassionate Lord, and Lakshmana—smiled and moved on. With the whole army the heroes of Raghu’s line descended; the throng of monkey-chieftains was beyond telling. Across the sea the Lord pitched His camp and issued commands to all the monkeys: “Go and eat pleasing fruits and roots.” Hearing this, bears and monkeys ran in every direction. All the trees fruited for Rama’s sake; season and unseason, the common course of time itself, were set aside. They ate sweet fruits, shook the banyans, and hurled crags toward the front of Lanka. Wherever they found roaming rākṣasas, they surrounded them and made them dance in many ways; with their teeth they cut off noses and ears—then, praising the Lord’s fair renown, they let them go. Those whose noses and ears were severed went and told Ravana everything. When the report of the ocean being bound reached his ears, the ten-faced one sprang up, utterly disturbed.

Verse 112 (दोहा/सोरठा)

बांध्यो बननिधि नीरनिधि जलधि सिंधु बारीस। सत्य तोयनिधि कंपति उदधि पयोधि नदीस।।5।।

bāṁdhyo bananidhi nīranidhi jaladhi siṁdhu bārīsa | satya toyanidhi kaṁpati udadhi payodhi nadīsa ||5||

Der Ozean – waldweit, Schatzhaus der Wasser, Meer, Sindhu, Herr der Fluten – wurde gebunden. Vor der Wahrheit selbst erbebt der Wasserspeicher: der Ozean, die milchtragende Tiefe, der Herr der Ströme. (5)