Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

अयोमुखैस्त्रिभिर्विद्ध्वाराक्षसेन्द्रंविभीषणम् ।।।।एकैकेनाभिविव्याथतान्सर्वान् हरियूथपान् ।

ayomukhais tribhir viddhvā rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam | ekaikena abhivivyātha tān sarvān hariyūthapān ||

Nachdem er Vibhīṣaṇa, den Herrn unter den Rākṣasas, mit drei eisenbewehrten Pfeilen durchbohrt hatte, traf er auch alle Anführer der Vānara, jeden mit einem einzigen Pfeil.

ayomukhaiḥwith iron-pointed (arrows)
ayomukhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootayas + mukha (प्रातिपदिक + प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; ‘iron-pointed (arrows)’
tribhiḥwith three
tribhiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3), बहुवचन; numeral adjective
viddhvāhaving struck
viddhvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootvyadh (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having pierced’
rākṣasendramRakshasa king
rākṣasendram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrākṣasa + indra (प्रातिपदिक + प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; ‘lord of Rakshasas’
vibhīṣaṇamVibhishana
vibhīṣaṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvibhīṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; proper noun
ekaikenaone by one
ekaikena:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rooteka + eka (प्रातिपदिक + प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोग; तृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषण (one by one / each singly)
abhivivyāthastruck, assailed
abhivivyātha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√vyadh (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘struck again/assailed’
tānthem
tān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन
sarvānall
sarvān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन; adjective to ‘tān’/‘hariyūthapān’
hari-yūthapānvanara troop-leaders
hari-yūthapān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothari + yūthapa (प्रातिपदिक + प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन; ‘leaders of the monkey-troops’

Having struck Vibheeshana with three arrows, he struck again all the Vanara leaders with one arrow each.

I
Indrajit
V
Vibhīṣaṇa
V
Vānara leaders (hariyūthapāḥ)

FAQs

The verse illustrates how violence can widen from a single opponent to many. Dharmic warfare ideally limits harm; the spreading attack shows escalation away from restraint.

Indrajit expands his assault from Vibhīṣaṇa to the Vānara commanders, attempting to break leadership and morale.

Martial efficiency and tactical targeting (though ethically ambiguous): striking commanders to destabilize an army.