Previous Verse
Next Verse

Shloka 74

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

त्वामेवैकंमहाबाहुंचापहस्तमरिन्दमम् ।।6.76.73।।त्रिदशानातिवर्तन्तेजितेन्द्रियमिवाधयः ।विक्रमस्वमहाबुद्धे कर्माणिममपश्यतः ।।6.76.74।।

tvām evaikaṃ mahābāhuṃ cāpahastam arindamam | tridaśā nātivartante jitendriyam ivādhayaḥ | vikramasva mahābuddhe karmāṇi mama paśyataḥ ||

Du allein, großarmig, den Bogen in der Hand, Bezwinger der Feinde, bist einer, den selbst die Götter nicht übertreffen — wie Leiden einen selbstbeherrschten Mann nicht überwältigen. So zeige mir, o Hochgesinnter, deine Kraft und deine Taten!

वरदानात्because of the boon
वरदानात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootवरदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थे ‘because of’; तत्पुरुषः (वरस्य दानम्)
पितृव्यःuncle
पितृव्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
सहतेendures/withstands
सहते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसह् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
देवदानवान्gods and demons
देवदानवान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव + दानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (देवाश्च दानवाश्च)
कुम्भकर्णःKumbhakarna
कुम्भकर्णः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुbut/also
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थ-निपात ‘but/also’
वीर्येणby strength/valour
वीर्येण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/साधनार्थे
सहतेwithstands
सहते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसह् (धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
सुरासुरान्gods and asuras
सुरासुरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुर + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (सुराश्च असुराश्च)

"Oh! mightyarmed, Kumbha! wielding pike in hand, you are a tamer of enemies, you alone are the one that gods are not able to overcome, a pre eminent one who has gained over senses, highly intelligent, exhibiting your prowess and deeds before me."

S
Sugrīva
K
Kumbha
T
Tridaśa (the gods)

FAQs

It reiterates the dharmic valuation of self-control (jitendriya) as a higher power than mere force.

A repeated/overlapping verse in this Southern Recension presentation: Sugrīva continues his provocation and exhortation.

Self-mastery and disciplined strength as marks of true excellence.