Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

कुम्भकर्णप्रस्थानम्

Kumbhakarna’s Departure for Battle

तेतस्यघोरंनिनदंनिशम्ययथानिनादंदिविवारिदस्य ।पेतुर्धरण्यांबहवःप्लवङ्गानिकृत्तमूलाइवशालवृक्षाः ।।।।

te tasya ghoraṃ ninadaṃ niśamya yathā ninādaṃ divi vāridasya |

petur dharaṇyāṃ bahavaḥ plavaṅgā nikṛtta-mūlā iva śāla-vṛkṣāḥ ||

Als sie sein schauriges Dröhnen vernahmen, gleich dem Donner der Regenwolken am Himmel, stürzten viele Plavaṅgas zu Boden, wie Śāla-Bäume, die fallen, wenn ihre Wurzeln abgehauen sind.

tethey
te:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध; of him)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (genitive), एकवचनम्
ghoramterrible
ghoram:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; निनदम् विशेषयति
ninadamroar
ninadam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootninada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
niśamyahaving heard
niśamya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√śam (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभावकृदन्तः (gerund), नि-उपसर्गयुक्तः
yathāas
yathā:
Upamā-marker (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमासूचक/प्रकारवाचक-अव्ययम् (as/like)
ninādamsound/roar
ninādam:
Upameya-related (उपमेय-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnināda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
diviin the sky
divi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी (locative), एकवचनम्
vāridasyaof a rain-cloud
vāridasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvārida (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी (genitive), एकवचनम्
petuḥfell
petuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√pat (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्
dharaṇyāmon the ground
dharaṇyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdharaṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी (locative), एकवचनम्
bahavaḥmany
bahavaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; प्लवङ्गान् विशेषयति
plavaṅgāḥmonkeys
plavaṅgāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootplavaṅga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
nikṛtta-mūlāḥwith roots cut off
nikṛtta-mūlāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण; of plavaṅgāḥ)
TypeAdjective
Rootni-√kṛt (धातु) + mūla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः (निकृत्तानि मूलानि येषाम्)
ivalike
iva:
Upamā-marker (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्ययम्
śāla-vṛkṣāḥśāla trees
śāla-vṛkṣāḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootśāla (प्रातिपदिक) + vṛkṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (शाल-जातीयाः वृक्षाः)

Hearing the dreadful roar of Kumbhakarna, that resembled the rumbling of clouds, many Vanaras fell on the ground like severed Sala trees.

K
Kumbhakarṇa

FAQs

Dharma in crisis demands steadiness; the verse depicts how terror can uproot resolve, implying the ethical need to recover composure and protect the righteous cause.

Kumbhakarṇa’s roar shakes the battlefield morale, causing many Vānaras to fall down in fear.

Fortitude (dhṛti) is the implied virtue—standing firm even when overwhelmed by fear-inducing force.