Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

कुम्भकर्णविबोधनम्

The Awakening of Kumbhakarna

सुप्तमुत्थाप्यभीमाक्षंभीमरूपपराक्रमम् ।राक्षसास्त्वरिताजुग्मर्दशग्रीन्विवेशनम् ।।।।

suptam utthāpya bhīmākṣaṃ bhīma-rūpa-parākramam |

rākṣasās tvaritā jagmur daśagrīva-niveśanam ||

Nachdem sie den schlafenden Kumbhakarṇa geweckt hatten—furchtbar an Blick, gewaltig an Gestalt und Tapferkeit—eilten die Rākṣasas zur Wohnstatt Daśagrīvas.

suptamthe sleeping (one)
suptam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootsvap (धातु) + kta (क्त)
Formक्त-कृदन्तः; पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; object of utthāpya; ‘sleeping (one)’
utthāpyahaving awakened
utthāpya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootud + sthā (धातु) + ṇic (णिच्) + lyap (ल्यप्)
Formल्यबन्त-अव्ययकृदन्तः; causative sense ‘having awakened/raised’
bhīmākṣamthe frightful-eyed one
bhīmākṣam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhīma (प्रातिपदिक) + akṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; कर्मधारयः ‘भीमम् अक्षि यस्य’ as epithet; object of utthāpya
bhīma-rūpa-parākramamterrible in form and prowess
bhīma-rūpa-parākramam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhīma (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक) + parākrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (श्रृङ्खला): ‘भीमं रूपं च पराक्रमश्च यस्य’ (sense: terrible in form and valour); qualifies bhīmākṣam
rākṣasāḥthe rakshasas
rākṣasāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्
tvaritāḥquickly/hurried
tvaritāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottvarita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; past participial adjective ‘hurried’
jagmuḥwent
jagmuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; parasmaipada
daśagrīva-niveśanamthe abode of Dashagriva (Ravana)
daśagrīva-niveśanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdaśagrīva (प्रातिपदिक) + niveśana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘दशग्रीवस्य निवेशनम्’

After rousing up Kumbhakarna of frightful eyes and fierce strength from sleep the Rakshasas quickly went to the abode of the ten headed king.

K
Kumbhakarṇa
R
Rākṣasas
D
Daśagrīva (Rāvaṇa)

FAQs

Collective responsibility: attendants act swiftly to carry out the king’s needs, reflecting disciplined service (though in a morally conflicted cause).

Kumbhakarṇa is awakened and preparations accelerate as messengers proceed to Rāvaṇa’s abode.

Efficiency and obedience in service—swift execution of orders.