Previous Verse
Next Verse

Shloka 75

कुम्भकर्णविबोधनम्

The Awakening of Kumbhakarna

स्वयंरक्षोधिपश्चापिपौलस्त्योदेवकण्टकः ।मृतेतिसंयुगेमुक्तोरामेणादित्यतेजसा ।।।।

svayaṃ rakṣodhipaś cāpi paulastyo devakaṇṭakaḥ |mṛta iti saṃyuge mukto rāmeṇādityatejasā ||

Sogar der Herr der Rākṣasas selbst, Paulastya, die Geißel der Götter, wurde im Kampf von Rāma, dessen Glanz der Sonne gleicht, freigelassen, obwohl er so gut wie tot war.

svayamhimself
svayam:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootsvayam (अव्यय)
Formअव्ययम्; आत्मनः/स्वतः (reflexive adverb)
rakṣaḥ-adhipaḥlord of the rakshasas
rakṣaḥ-adhipaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrakṣas (प्रातिपदिक) + adhipa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘रक्षसाम् अधिपः’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
apialso/even
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्ययम्; अपि = also/even
paulastyaḥPaulastya (Ravana)
paulastyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpaulastya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; patronymic (descendant of Pulastya)
deva-kaṇṭakaḥenemy of the gods
deva-kaṇṭakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + kaṇṭaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘देवानां कण्टकः’ = thorn/enemy of the gods
mṛte(when) dead
mṛte:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootmṛ (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त-क्त; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; लोके ‘मृते’ = ‘when (he is) dead’ (locative absolute sense)
itithus/‘(as) dead’
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक-अव्ययम् (quotative particle)
saṃyugein battle
saṃyuge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃyuga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचनम्; locative singular
muktaḥwas released/let go
muktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootmuc (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि क्त; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; predicate of rakṣodhipaḥ/paulastyaḥ
rāmeṇaby Rama
rāmeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; instrumental singular
āditya-tejasāwith sun-like radiance
āditya-tejasā:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootāditya (प्रातिपदिक) + tejas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘आदित्यस्य तेजः’ → ‘sun-like splendour’; instrumental of quality

"Rakshasa king, scion of sage Paulastya, an enemy of Devatas, was let off from death by Rama who has the splendour of Sun."

R
Rāvaṇa
R
Rāma
D
Devas

FAQs

Dharma in warfare includes restraint and honor: Rāma’s act of releasing a defeated foe reflects disciplined power rather than cruelty.

The speaker recalls an earlier duel where Rāma had Rāvaṇa at his mercy but did not kill him, underscoring Rāma’s superiority and self-control.

Rāma’s magnanimity (kṣamā/udāratā) and adherence to righteous conduct even in combat.