Previous Verse
Next Verse

Shloka 74

कुम्भकर्णविबोधनम्

The Awakening of Kumbhakarna

एकेनवानरेणेयंपूर्वंदग्धामहापुरी ।कुमारोनिहतश्चाक्षस्सानुयात्रःसकुञ्जरः ।।।।

ekena vānarene yaṃ pūrvaṃ dagdhā mahāpurī |kumāro nihataś cākṣaḥ sānuyātraḥ sakuñjaraḥ ||

«Zuvor wurde diese große Stadt von einem einzigen vā­nara in Brand gesetzt; und Prinz Akṣa wurde erschlagen, mitsamt seinem Gefolge und sogar seinen Elefanten.»

ekenaby one (single)
ekena:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया (करण/3rd case), एकवचनम्; instrumental singular; used adjectivally with वानरेण
vānarenaby a vanara
vānarena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvānara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया (3rd case), एकवचनम्; instrumental singular
iyamthis
iyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; demonstrative pronoun
pūrvamformerly/earlier
pūrvam:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; कालवाचक क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)
dagdhāburnt
dagdhā:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootdah (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; agrees with महापुरी
mahāpurīthe great city
mahāpurī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + purī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; कर्मधारयः ‘महती च सा पुरी’
kumāraḥthe prince/son
kumāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkumāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
nihataḥkilled
nihataḥ:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Roothan (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; agrees with कुमारः/अक्षः
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्ययम् (conjunction)
akṣaḥAksha
akṣaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; proper name (Akṣa)
sānuyātraḥwith followers
sānuyātraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa- + anuyātra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; बहुव्रीहिः ‘अनुयात्राः सन्ति यस्य’ = having followers
sakuñjaraḥwith elephants
sakuñjaraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa- + kuñjara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; बहुव्रीहिः ‘कुञ्जराः सन्ति यस्य’ = having elephants

"Earlier this great city was burnt by a single Vanara who killed Prince Aksha, and his elephants and followers."

L
Laṅkā
V
Vānara (Hanumān, implied)
A
Akṣa
E
elephants (kuñjara)

FAQs

Dharma favors honest remembrance of facts: ignoring earlier signs of righteous power (Hanumān’s feat) leads to reckless choices and greater harm.

The speaker cites a concrete past event—Laṅkā’s burning and Akṣa’s death—to prove that the enemy’s capability is real and already demonstrated.

Prudence grounded in evidence: learning from prior events rather than being ruled by ego.