Shloka 99

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

Devanagari script

सएवमुक्तःकुपितस्ससर्जरक्षोथिपस्सप्तशरान् सुपुङ्खान् ।तान्लक्ष्मणःकाञ्चनचित्रिपुङ्खैश्चिच्छेदबाणैर्निशिताग्रधारैः ।।6.59.99।।

Transliteration

sa evam uktaḥ kupitaḥ sasarja rakṣo ’dhipaḥ sapta śarān supuṅkhān |

tān lakṣmaṇaḥ kāñcanacitripuṅkhaiś ciccheda bāṇair niśitāgradhāraiḥ ||6.59.99||

Translation

Von diesen Worten getroffen, schleuderte der Herr der Rākṣasas zornentbrannt sieben Pfeile mit vollendetem Gefieder; doch Lakṣmaṇa hieb sie mit scharfkantigen Geschossen nieder, deren Befiederung golden und kunstvoll gemustert war.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (manner adverb)

• उक्तः: having been spoken to
• उक्तः: Karta (कर्ता/Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: उक्त (कृदन्त, वच् धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्

• कुपितः: angry
• कुपितः: Karta (कर्ता/Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: कुपित (कृदन्त, कुप् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः’ इत्यस्य विशेषणम्

• ससर्ज: released
• ससर्ज: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• रक्षः-अधिपः: lord of rākṣasas
• रक्षः-अधिपः: Karta (कर्ता/Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (रक्षसाम् अधिपः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सः’ इत्यस्य अप्पोजिशन

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (विशेषण/Quantifier)
• Type: Adjective
• Root: सप्तन् (प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक, अव्ययवत् (indeclinable numeral)

• शरान्: arrows
• शरान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• सुपुङ्खान्: well-feathered
• सुपुङ्खान्: Karma (कर्म/Object complement)
• Type: Adjective
• Root: सुपुङ्ख (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (सु + पुङ्ख), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘शरान्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तान्: those (arrows)
• तान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• लक्ष्मणः: Lakṣmaṇa
• लक्ष्मणः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• काञ्चन-चित्रि-पुङ्खैः: with gold-and-variegated-feathered
• काञ्चन-चित्रि-पुङ्खैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक) + चित्रि (प्रातिपदिक) + पुङ्ख (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (काञ्चनं चित्रं पुङ्खं येषाम्), पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘बाणैः’ इत्यस्य विशेषणम्

• चिच्छेद: cut to pieces
• चिच्छेद: Kriya (क्रिया/Verb)
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• बाणैः: with arrows
• बाणैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• निशित-अग्र-धारैः: with sharp-pointed edges
• निशित-अग्र-धारैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Adjective
• Root: निशित (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक) + धारा (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुष-समास (निशितम् अग्रं धाराः येषाम्), पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘बाणैः’ इत्यस्य विशेषणम्

Context

Lakshmana, having spoken in that manner, the Lord of Rakshasas released seven arrows with beautiful plumes. Lakshmana tore them into pieces with sharp pointed and sharp-headed arrows with gold shafts.

Characters & Entities

• Rāvaṇa (rakṣo’dhipa)
• Lakṣmaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Even in war, Dharma includes mastery and controlled response: Lakṣmaṇa neutralizes the threat efficiently rather than being provoked into reckless rage.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa fires seven arrows at Lakṣmaṇa; Lakṣmaṇa intercepts and shatters them mid-course with sharper arrows.

Which character virtue is emphasized?

Martial skill joined with composure—precision under pressure.