Shloka 54

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

Devanagari script

रथंतस्यसमासाद्यबाहुमुद्यम्यदक्षिणम् ।त्रासयन्रावणंधीमान्हनूमान्वाक्यमब्रवीत् ।।6.59.54।।

Transliteration

rathaṃ tasya samāsādya bāhum udyamya dakṣiṇam | trāsayan rāvaṇaṃ dhīmān hanūmān vākyam abravīt ||6.59.54||

Translation

Als er an seinen Wagen herankam, hob der weise Hanumān den rechten Arm drohend gegen Rāvaṇa und sprach diese Worte.

Word by Word

• रथम्: chariot
• रथम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• समासाद्य: having approached
• समासाद्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√सद् (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
• Form: ल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल; अर्थः—उपगम्य (having approached)

• बाहुम्: arm
• बाहुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• उद्यम्य: having raised
• उद्यम्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उद्-√यम् (धातु) + क्त्वा (ल्यप्)
• Form: ल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल

• दक्षिणम्: right
• दक्षिणम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बाहुम् इति विशेषण (qualifying 'arm')

• त्रासयन्: frightening; menacing
• त्रासयन्: Karta-visheshana (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √त्रस् (धातु) + णिच् (causative) + शतृ
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः—भयङ्करं कुर्वन् (frightening)

• रावणम्: Ravana
• रावणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• धीमान्: wise; resolute
• धीमान्: Karta-visheshana (कर्तृ-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धीमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण (wise/valiant)

• हनूमान्: Hanuman
• हनूमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनूमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वाक्यम्: speech; words
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said; spoke
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Context

Courageous Hanuman seeing the chariot of Ravana lifting his right arm menacing him spoke these words.

Characters & Entities

• Hanuman
• Ravana

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes confronting wrongdoing directly: the defender advances to the aggressor and warns him, rather than harming the innocent.

What is the narrative situation?

Hanuman reaches Ravana’s chariot, raises his arm to threaten, and begins speaking to him.

Which character virtue is emphasized?

Moral courage and clarity—approaching the powerful enemy without hesitation.