HomeRamayanaYuddha KandaSarga 59Shloka 142
Previous Verse
Next Verse

Shloka 142

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

कृतंत्वयाकर्ममहत्सुभीमंहतप्रवीरश्चकृतस्त्वयाऽहम् ।तस्मात्परिश्रान्तइतिव्यवस्यन्नत्वांशरैर्मृत्युवशंनयामि ।।6.59.142।।

kṛtaṃ tvayā karma mahat subhīmaṃ hatapravīraś ca kṛtas tvayā’ham |

tasmāt pariśrānta iti vyavasyaṃ na tvāṃ śarair mṛtyuvaśaṃ nayāmi ||6.59.142||

Du hast ein großes und höchst furchtbares Werk vollbracht, und durch dich bin ich meiner vorzüglichsten Helden beraubt. Darum, da ich dich für erschöpft halte, beschließe ich, dich nicht mit meinen Pfeilen in die Gewalt des Todes zu senden.

kṛtamdone
kṛtam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √kṛ)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; कर्मणि-भावे 'done'
tvayāby you
tvayā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
karmadeed
karma:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्
mahatgreat
mahat:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahat (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्
subhīmamvery formidable
subhīmam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu+bhīma (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; उपसर्गपूर्वक-विशेषणम्
hata-pravīraḥwhose champions are slain
hata-pravīraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roothata+pravīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; बहुव्रीहिः (हताः प्रवीराः यस्य)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चय (and)
kṛtaḥmade (to be)
kṛtaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √kṛ)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; 'made/brought to be'
tvayāby you
tvayā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचनम्
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचनम्; उत्तमपुरुष-सर्वनाम
tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूतम्; हेत्वर्थे (therefore/from that)
pariśrāntaḥexhausted
pariśrāntaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpari+śrānta (कृदन्त-प्रातिपदिक; √śram)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; 'exhausted'
itithus
iti:
Vākyārtha-marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्ययम्; इत्यर्थे (quotative)
vyavasyandeciding
vyavasyan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootvi+ava+√sā (धातु)
Formवर्तमानकृदन्तः (शतृ), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; 'deciding/considering'
nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation)
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyuṣmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचनम्
śaraiḥwith arrows
śaraiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया, बहुवचनम्
mṛtyuvaśaminto the power of death
mṛtyuvaśam:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootmṛtyu+vaśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मृत्योः वशः)
nayāmiI lead/send
nayāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√nī (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

A great task of killing mighty heroes has been accomplished by you. Therefore, you are exhausted. I declare that I will not send you to death.

R
Rāvaṇa
R
Rāma
M
Mṛtyu (Death)

FAQs

It reflects the kṣātra-dharma ideal of yuddha-nīti (ethics of battle): one should not take unfair advantage, and combat should follow rules that preserve righteousness even amid enmity.

The verse is framed as a declared resolve (vyavasāya): the speaker openly states his intention not to kill the opponent at that moment, making his stance explicit and accountable—an ethical posture aligned with satya as truthful declaration and consistency in action.