HomeRamayanaYuddha KandaSarga 59Shloka 139
Previous Verse
Next Verse

Shloka 139

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

योवज्रपातशनिसन्निपातान्नचक्षुभेनापिचचालराजा ।सरामबाणाभिहतोभृशार्तश्चचालचापंचमुमोचवीरः ।।6.59.139।।

yo vajrapātaśani-sannipātān na cakṣubhena api cacāla rājā |

sa rāma-bāṇābhihato bhṛśārtaś cacāla cāpaṃ ca mumoca vīraḥ ||6.59.139||

Jener König – der selbst beim Sturz des Vajra und beim Krachen des Donners nicht gewankt hätte – wurde von Rāmas Pfeil getroffen, litt heftig und schwankte; der Held taumelte und ließ den Bogen aus der Hand gleiten.

यःwho
यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
वज्र-पात-शनि-सन्निपातात्from thunderbolt-fall and lightning-strike
वज्र-पात-शनि-सन्निपातात्:
अपादान (Apadana/Source)
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक) + पात (प्रातिपदिक) + शनि (प्रातिपदिक) + सन्निपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; द्वन्द्वसमासः (वज्रपातः च शनि-सन्निपातः च) ‘from thunderbolt-fall and lightning-strike’
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
चक्षुभेwas agitated
चक्षुभे:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootक्षुभ् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
not
:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अपिeven/also
अपि:
वाक्यसम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-निपात (particle: even/also)
चचालmoved/reeled
चचाल:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
राजाthe king
राजा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राम-बाण-अभिहतःstruck by Rama's arrows
राम-बाण-अभिहतः:
कर्तृविशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootराम (प्रातिपदिक) + बाण (प्रातिपदिक) + अभिहत (हन् धातु, कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (रामस्य बाणैः अभिहतः)
भृश-आर्तःseverely distressed
भृश-आर्तः:
कर्तृविशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootभृश (अव्यय/प्रातिपदिक) + आर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः: ‘greatly pained’
चचालreeled
चचाल:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
चापम्bow
चापम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootचाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
मुमोचreleased/let go
मुमोच:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वीरःthe hero
वीरः:
कर्तृविशेषण (Agent-qualifier)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘राजा’ इत्यस्य विशेषणरूपेण

He, that heroic king, who was not disturbed hurt by thunderbolt of lightning, was agonized when struck by Rama's arrow and let his bow fall.

R
Rāma
R
rājā
C
cāpa
V
vajra

FAQs

The verse elevates righteous force (dharma-yuddha) above mere physical power: even one unmoved by natural calamities is shaken when confronted by Rāma’s dharma-backed action, implying that moral authority can overwhelm brute resilience.

Rāma’s arrow symbolizes action aligned with truth and rightful order; the king’s reeling signifies that false pride or unrighteous opposition cannot remain steady before satya-supported dharma.