Previous Verse
Next Verse

Shloka 60

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

हतेतस्मिंश्चमूमुख्येराक्षसास्तेनिरुद्यमाः ।रक्षःपतिगृहंगत्वाध्यानमूकत्वमास्थिताः ।।।।प्राप्ताश्शोकार्णवंतीव्रंनिस्सज्ञौइवतेऽभवन् ।

hate tasmiṃś camūmukhye rākṣasās te nirudyamāḥ | rakṣaḥpati-gṛhaṃ gatvā dhyāna-mūkatvam āsthitāḥ | prāptāḥ śokārṇavaṃ tīvraṃ nissaṃjñā iva te 'bhavan ||

Als jener Heerführer erschlagen war, verloren jene Rākṣasas ihren Antrieb und gingen in die Wohnstatt ihres Herrn. Von einem wilden Ozean der Trauer getroffen, verstummten sie wie betäubt, als wären sie ohne Bewusstsein.

हतेwhen slain
हते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Roothata (कृदन्त, √han)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute): when (he) was killed
तस्मिन्in that (one)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction): and
चमू-मुख्येin the army-commander
चमू-मुख्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootcamū (प्रातिपदिक) + mukhya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (चम्वाः मुख्यः); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (commander of the army)
राक्षसाःRakshasas
राक्षसाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
निरुद्यमाःinactive, dispirited
निरुद्यमाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnir-udyama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (without effort/initiative; inactive)
रक्षः-पति-गृहम्the house/palace of the lord of Rakshasas
रक्षः-पति-गृहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrakṣas (प्रातिपदिक) + pati (प्रातिपदिक) + gṛha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (रक्षसां पतिः = रक्षःपतिः; तस्य गृहम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund): having gone
ध्यान-मूकत्वम्silence and stunned contemplation
ध्यान-मूकत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdhyāna (प्रातिपदिक) + mūkatva (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वः (समाहार-द्वन्द्व: ध्यानं च मूकत्वं च); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आस्थिताःhaving assumed/entered
आस्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle used predicatively); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (having assumed/entered)
प्राप्ताःhaving reached
प्राप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra-√āp (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; (having reached/attained)
शोक-अर्णवम्an ocean of grief
शोक-अर्णवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśoka (प्रातिपदिक) + arṇava (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (शोकस्य अर्णवः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तीव्रम्intense
तीव्रम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottīvra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (agreeing with शोक-अर्णवम्)
निःसंज्ञाःsenseless
निःसंज्ञाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnis-saṃjña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (unconscious/senseless)
इवas if
इव:
Upama-dyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय (comparison particle): like
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
अभवन्became/were
अभवन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन

Commander-in-Chief killed, those Rakshasas reduced to speechlessness went to the abode of their Lord and remained without consciousness.

R
Rākṣasāḥ (Rakshasas)

FAQs

Unchecked adharma culminates in collective suffering; grief and paralysis follow when violence is pursued without righteous grounding.

After their commander falls, Rakshasa soldiers retreat to Rāvaṇa’s residence and sit in shocked silence, overwhelmed by sorrow.

The verse highlights the absence of dhairya (fortitude) in a demoralized force, contrasting with the steadiness expected in dharmic struggle.