Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

तमुग्रवेगंसंरब्धमापतन्तंमहाकपिः ।ततस्सम्प्रेक्ष्यजग्राहमहावेगोमहाशिलाम् ।।।।

tam ugra-vegaṁ saṁrabdham āpatantaṁ mahākapiḥ |

tataḥ samprekṣya jagrāha mahā-vego mahā-śilām ||6.58.53||

Als der große Affe ihn mit wildem, ungestümem Ansturm heranstürzen sah, ergriff er, schnell wie der Wind, einen gewaltigen Felsblock.

तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उग्र-वेगम्of fierce speed
उग्र-वेगम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootugra (प्रातिपदिक) + vega (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (agreeing with तम्)
संरब्धम्furious
संरब्धम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsaṃrabdha (कृदन्त, √rabdh/√rabh आरम्भे/उद्यमे)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (enraged/impetuous)
आपतन्तम्charging (towards)
आपतन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootā-√pat (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (coming/charging)
महाकपिःthe great monkey
महाकपिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + kapi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; अनन्तरार्थे (then)
सम्प्रेक्ष्यhaving seen
सम्प्रेक्ष्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootsam-pra-√īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); (having looked at/observed)
जग्राहseized
जग्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√grah (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
महावेगःthe very swift one
महावेगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā + vega (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद-विशेषणभावः (the swift one)
महाशिलाम्a huge rock
महाशिलाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā + śilā (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Then, seeing Prahastha waging and coming towards him, the great monkey, Neela, endowed with high speed threw a huge rock.

N
Nīla
P
Prahasta
R
rock (śilā)

FAQs

Dharma includes prajñā (clear judgment) under pressure: the verse highlights timely, proportionate response to danger in protecting one’s side.

Prahasta charges; Nīla quickly assesses the threat and prepares a counterstrike by taking up a huge rock.

Sphūrti and pratyutpanna-mati (alertness and quick-witted readiness) are emphasized in Nīla’s response.