Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

मायाशिरोप्रदर्शनम्

The Display of the Illusory Head of Rāma

मन्त्रयित्वासदुर्धर्षःक्षमंयत्समनन्तरम् ।विसर्जयित्वासचिवान्प्रविवेशस्वमालयम् ।।।।

mantrayitvā sa durdharṣaḥ kṣamaṃ yat samanantaram |

visarjayitvā sacivān praviveśa svam ālayam ||

Nachdem der unbesiegbare Ravana darüber beraten hatte, was als Nächstes zu tun sei, entließ er seine Minister und betrat seinen eigenen Palast.

मन्त्रयित्वाhaving deliberated
मन्त्रयित्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootमन्त्र् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
दुर्धर्षःunassailable
दुर्धर्षः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्धर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of सः)
क्षमम्proper/appropriate
क्षमम्:
Karma (कर्म/Object of implied ‘did/decided’)
TypeAdjective
Rootक्षम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विधेय/कर्म-विशेषण (what is proper)
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म/Object; relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध-सूचक (relative pronoun referring to क्षमम्)
समनन्तरम्immediately after
समनन्तरम्:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसम् + अनन्तर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (सम् + अनन्तरम्); अव्यय (Adverb)
विसर्जयित्वाhaving dismissed
विसर्जयित्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) + वि- (उपसर्ग)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive)
सचिवान्ministers
सचिवान्:
Karma (कर्म/Object of विसर्जयित्वा)
TypeNoun
Rootसचिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
प्रविवेशentered
प्रविवेश:
Kriyā (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootविश् (धातु) + प्र- (उपसर्ग)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वम्his own
स्वम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of आलयम्)
आलयम्residence
आलयम्:
Karma (कर्म/Object of प्रविवेश)
TypeNoun
Rootआलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव, द्वितीया, एकवचन

Having spoken immediately placed the head of Rama that was pleasing to see, by the side of Sita and went away.

R
Rāvaṇa
M
ministers (saciva)

FAQs

The verse highlights deliberation before action (vicāra). In dharmic governance, decisions should be weighed for propriety; here it is narrated neutrally, even though Rāvaṇa’s later aim is adharmic.

After prior events, Rāvaṇa considers his next step, dismisses his counsellors, and goes into his residence—preparing for a private scheme.

Strategic deliberation is shown; however, the larger episode contrasts this with the misuse of intellect for deception rather than satya (truth).