Previous Verse
Next Verse

Shloka 46

वानर-ऋक्ष-सेना-प्रशंसा

Cataloguing the Vanara and Bear Forces

गजोगवाक्षोगवयोनलोनीलश्चवानरः ।एकैकएवयोधानांकोटीभिर्दशभिर्वृतः ।।।।

gajo gavākṣo gavayo nalo nīlaś ca vānaraḥ |

ekaika eva yūthānāṃ koṭibhir daśabhir vṛtaḥ || 6.27.46 ||

Gaja, Gavākṣa, Gavaya, Nala und der Vānara Nīla — jeder dieser Truppenführer ist von zehn Koṭi Kriegern umgeben.

तथाlikewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formरीति-अव्यय (adverb: ‘thus/similarly’)
अन्येothers
अन्ये:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वानर-श्रेष्ठाःbest of vanaras
वानर-श्रेष्ठाः:
समनाधिकरण (Apposition to ‘अन्ये’)
TypeNoun
Rootवानर + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वानराणां श्रेष्ठाः)
विन्ध्य-पर्वत-वासिनःdwellers of the Vindhya mountains
विन्ध्य-पर्वत-वासिनः:
कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeNoun
Rootविन्ध्य + पर्वत + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (विन्ध्यपर्वते वासिनः = dwellers in the Vindhya mountains)
not
:
सम्बन्ध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
शक्यन्तेare possible (to be)
शक्यन्ते:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Root√शक् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोगार्थः (passive sense: ‘are able to be…’)
बहुत्वात्due to their multitude
बहुत्वात्:
अपादान (Apādāna/Cause-source)
TypeNoun
Rootबहुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; हेतौ (cause)
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)
सङ्ख्यातुम्to count
सङ्ख्यातुम्:
प्रयोजन (Infinitival complement)
TypeVerb
Rootसम् + √ख्या (धातु), तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुन्-अन्त (infinitive): ‘to count/enumerate’
लघु-विक्रमाःof swift/remarkable prowess
लघु-विक्रमाः:
कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootलघु + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः; (पाठभेदे ‘लघु’ = ‘अल्प’ इति, परन्तु अर्थतः ‘महाविक्रम’ इत्यर्थे व्यञ्जना/व्यत्ययः सम्भवः)

"Gaja, Gavaksha, Gavaya, Nila each of these Vanara leaders have ten crores of army under them."

G
Gaja
G
Gavākṣa
G
Gavaya
N
Nala
N
Nīla
R
Rāvaṇa

FAQs

Dharma in war is also organizational: rightful aims require disciplined leadership and ordered forces, not chaos.

Rāvaṇa is being informed about the scale and commanders of the Vānara alliance—each named leader commands an immense host.

Leadership capacity and collective responsibility—each commander bears the duty of directing vast forces.