Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

वानर-ऋक्ष-सेना-प्रशंसा

Cataloguing the Vanara and Bear Forces

विक्रान्तोबलवान् शूरःपौरुषेस्वेव्यवस्थितः ।रामप्रियार्थंप्राणानांदयांनकुरुतेहरिः ।।।।

vikrānto balavān śūraḥ pauruṣe sve vyavasthitaḥ |

rāmapriyārthaṃ prāṇānāṃ dayāṃ na kurute hariḥ || 6.27.45 ||

Unerschrocken, stark und heldenhaft, fest in eigener Manneskraft; um Rāma zu erfreuen, kennt jener Vānara kein Erbarmen, nicht einmal mit dem eigenen Leben.

गजःGaja
गजः:
कर्ता (Karta; list item)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
गवाक्षःGavākṣa
गवाक्षः:
कर्ता (Karta; list item)
TypeNoun
Rootगवाक्ष (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
गवयःGavaya
गवयः:
कर्ता (Karta; list item)
TypeNoun
Rootगवय (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
नलःNala
नलः:
कर्ता (Karta; list item)
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
नीलःNīla
नीलः:
कर्ता (Karta; list item)
TypeNoun
Rootनील (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
and
:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वानरः(each is) a vanara
वानरः:
समनाधिकरण (Apposition)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समाहार/जातिवाचक
एक-एकःeach one
एक-एकः:
कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootएक + एक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (reduplicative: ‘each and every’, idiomatic)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
योधानाम्of the warriors/leaders
योधानाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootयोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
कोटीभिःby crores
कोटीभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
दशभिःby ten
दशभिः:
विशेषण (Qualifier of कोटीभिः)
TypeAdjective
Rootदशन्/दश (प्रातिपदिक; संख्या)
Form(सर्वलिङ्ग), तृतीया, बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण
वृतःsurrounded
वृतः:
क्रियाविशेषण/विधेय (Predicative qualifier of subject)
TypeAdjective
Root√वृ (धातु), क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्तान्त कृदन्त (PPP): ‘surrounded’

"He is indomitable, strong and heroic. He will not give up his virility. For the pleasure of Rama, he will not feel pity for his life (he will give up his life)."

R
Rāma
H
Hari (Vānara warrior)
R
Rāvaṇa

FAQs

It frames righteous warfare as duty carried with self-offering: loyalty to a just cause (Rāma’s mission) is valued above attachment to one’s own survival.

A particular warrior’s temperament is being described to Rāvaṇa: he is resolute and willing to risk life itself for Rāma’s objective in the coming battle.

Tyāga (readiness to sacrifice) combined with steadfastness (vyavasthitaḥ) and courage (vikrānta, śūra).