Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

सागरप्रशमनम् / The Pacification of the Ocean and the Building of Nala’s Bridge

तस्मिन् दग्धेतदाकुक्षौसमुद्रस्सरितांपतिः ।राघवंसर्वशास्त्रज्ञमिदंवचनमब्रवीत् ।।।।

tasmin dagdhe tadā kukṣau samudraḥ saritāṃ patiḥ |

rāghavaṃ sarvaśāstrajñam idaṃ vacanam abravīt ||

Als jenes Gebiet damals verbrannt war, wandte sich Samudra, der Herr der Flüsse, an Rāghava, den Kenner aller Śāstras, mit folgenden Worten.

अयम्this (person)
अयम्:
Karta (कर्ता; subject demonstrative)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सौम्यःgentle one, noble
सौम्यः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण नलः
नलःNala
नलः:
Karta (कर्ता; subject/apposition)
TypeNoun
Rootनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नामby name
नाम:
Prayojaka-nipāta (प्रयोजक-निपात)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय, नामनिर्देशक-निपात (particle indicating name: 'by name')
तनयःson
तनयः:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विश्वकर्मणःof Vishvakarman
विश्वकर्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध; genitive relation)
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
पित्राby (his) father
पित्रा:
Karaṇa (करण; agent/instrument in passive sense)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
दत्तवरःgranted a boon (boon-endowed)
दत्तवरः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/तत्पुरुष: दत्तः वरः यस्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण नलः
श्रीमान्prosperous, illustrious
श्रीमान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण नलः
प्रतिमःequal, comparable
प्रतिमः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण नलः
विश्वकर्मणःto Vishvakarman / of Vishvakarman
विश्वकर्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध; genitive relation)
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; प्रतिमः इति विशेषणस्य सम्बन्धः

Thereafter when that land of Drumakulyam was burnt (by Rama's arrow) the Lord of rivers looked at Rama who was learned in all sastras spoke these words.

S
Samudra (Ocean)
R
Rāghava (Rāma)

FAQs

Dharma includes dialogue and recognition of rightful authority: even mighty natural powers engage in respectful speech with the righteous, learned leader.

After the land is burnt/affected by Rāma’s action, the Ocean personified (Samudra) turns to speak directly to Rāma.

Sarvaśāstra-jñatā (comprehensive wisdom): Rāma is portrayed as learned, making him a fitting recipient of counsel and negotiation.