Shloka 32

सागरप्रतीक्षा-क्रोधप्रादुर्भावः

Rama’s Vigil at the Ocean and the Rise of Wrath

Devanagari script

आघूर्णिततरङ्गौघस्सम्भ्रान्तोरगराक्षसः ।उद्वर्तितमहाग्राहस्संवृत्तस्सलिलाशयः ।।6.21.32।।

Transliteration

āghūrṇitataraṅgaughaḥ sambhrāntoragarākṣasaḥ |

udvartitamahāgrāhaḥ saṃvṛttaḥ salilāśayaḥ ||6.21.32||

Translation

Die Wasserweite geriet in Aufruhr: die Wogenmassen wirbelten; Nāgas und Rākṣasas wurden in Verwirrung gestürzt, und gewaltige Krokodile wurden aufgewühlt und hin und her geschleudert.

Word by Word

• आघूर्णिततरङ्गौघः: with a whirling flood of waves
• आघूर्णिततरङ्गौघः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: आ (उपसर्ग) + घूर्णित (घूर्ण्/घूर्ण् धातु + क्त, कृदन्त) + तरङ्ग (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; तत्पुरुष: ‘आघूर्णितः तरङ्गौघः यस्य’ / ‘आघूर्णित-तरङ्ग-ओघः’ (whose mass of waves is whirling)

• सम्भ्रान्तोरगराक्षसः: with agitated serpents and rākṣasas
• सम्भ्रान्तोरगराक्षसः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्भ्रान्त (सम् + भ्रान्त/भ्रम् धातु + क्त, कृदन्त) + उरग (प्रातिपदिक) + राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; द्वन्द्व (उरग-राक्षस) + विशेषण ‘सम्भ्रान्त’ (agitated): ‘सम्भ्रान्ताः उरगाः राक्षसाश्च यस्मिन्’

• उद्वर्तितमहाग्राहः: with huge crocodiles upheaved
• उद्वर्तितमहाग्राहः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उद् (उपसर्ग) + वर्तित (वृत् धातु + णिच्? + क्त, कृदन्त) + महा (पूर्वपद) + ग्राह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; तत्पुरुष: ‘उद्वर्तिताः महाग्राहाः यस्मिन्’ (where huge crocodiles are thrown up/turned over)

• संवृत्तः: having become
• संवृत्तः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम् (उपसर्ग) + वृत्त (वृत् धातु + क्त, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (having become/turned into)

• सलिलाशयः: the water-reservoir (ocean)
• सलिलाशयः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक) + आशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; तत्पुरुष: ‘सलिलस्य आशयः’ (repository of waters = ocean)

Context

The shoulders were long like the union of Yugas, which brought grief to the enemies in war and delight to the friends, and like the earth bound by the ocean on all sides.

Characters & Entities

• Ocean/Sea (Salilāśaya)
• Rākṣasas
• Grāha (crocodiles)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

When rightful duty meets delay or denial, disorder intensifies until a path is made—suggesting that dharma ultimately compels resolution rather than stagnation.

What is the narrative situation?

The sea turns violent; beings within it and beneath it are disturbed and thrown about by the churning waters.

Which character virtue is emphasized?

Moral seriousness: Rāma’s purpose is so firm that the environment reflects the urgency of justice.