Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

तथात्वमपिसर्वाभिस्स्त्ीभिस्सहमहाबल ।।।।अभित्वरस्वसुग्रीव गच्छामःप्लवगाधिप ।

tathā tvam api sarvābhiḥ strībhiḥ saha mahābala | abhitvarasva sugrīva gacchāmaḥ plavagādhipa ||

„Auch du, o Gewaltiger, eile mitsamt allen Frauen, Sugrīva, Herr der Plavagas; wir müssen aufbrechen.“

एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
उक्तःhaving been told
उक्तः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) > उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सुग्रीवः इति विशेषण
तुthen
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक निपात (but/and then)
सुग्रीवःSugriva
सुग्रीवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन
रामेणby Rama
रामेण:
कर्ता (Agent of passive)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन; उक्तः इत्यस्य कर्तृनिर्देश (by Rama)
अमिततेजसाof immeasurable splendor
अमिततेजसा:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअमित + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (अमितं तेजो यस्य); पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन; रामेण इति विशेषण
वानराधिपतिःthe lord of monkeys
वानराधिपतिः:
कर्ता (Appositional subject)
TypeNoun
Rootवानर + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वानराणाम् अधिपतिः); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सुग्रीवस्य पदवी
श्रीमान्prosperous, illustrious
श्रीमान्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सुग्रीवः इति विशेषण
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन
तैःwith those
तैः:
सहकारक (Saha/Association)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, बहुवचन; सर्वैः इति सह (with them)
and
:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
सर्वैःall
सर्वैः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, बहुवचन; तैः इति विशेषण
समावृतःsurrounded
समावृतः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-वृत् (धातु) > समावृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; सः/सुग्रीवः इति विशेषण
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial action)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formक्त्वान्त; पूर्वक्रिया (having entered)
अन्तःपुरम्inner palace
अन्तःपुरम्:
कर्म (Object of प्रविश्य)
TypeNoun
Rootअन्तःपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
क्रियाविशेषण (Adverb)
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग (accusative used adverbially); क्रियाविशेषण (quickly)
ताराम्Tara
ताराम्:
कर्म (Object of उद्वीक्ष्य/अब्रवीत्)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
उद्वीक्ष्यhaving looked at
उद्वीक्ष्य:
क्रियाविशेषण (Adverbial action)
TypeVerb
Rootउद्-√ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त; (having looked at)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार; प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sugriva the head of the monkeys said" all of you including women also have to go quickly."

R
Rāma
S
Sugrīva

FAQs

Dharma here is disciplined action at the proper time—promptly fulfilling a righteous plan without delay, while ensuring the whole community (including women) is included and protected.

After the war, preparations are being made for departure and for arranging people to proceed (toward Ayodhyā and the royal reunion); Rāma urges Sugrīva to hurry with everyone.

Rāma’s orderly leadership (maryādā) and Sugrīva’s duty-bound responsiveness as an ally-king.