Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

रावण-सारथि-संवादः

Ravana and the Charioteer: Counsel, Omens, and Battlefield Conduct

नास्मिन्नर्थेमहाराज त्वंमांप्रियहितेरतम् ।कश्चिल्लघुरिवानार्योदोषतोगन्तुमर्हसि ।।।।

nāsminn arthe mahārāja tvaṃ māṃ priya-hite ratam | kaścil laghur ivānāryo doṣato gantum arhasi ||

„In dieser Sache, o großer König, sollst du mich—der dem Angenehmen wie dem Heilsamen zugetan ist—nicht wie einen geringfügigen, unwürdigen Menschen behandeln und mich irrtümlich tadeln.“

not
:
Sambandha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
अर्थेmatter, point
अर्थे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा + राजन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन, पुल्लिङ्ग
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (कर्म), एकवचन
प्रियहितेin (your) good and pleasant interest
प्रियहिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रिय + हित (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (प्रियं च हितं च); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘रतम्’ इत्यस्य अधिकरणम्
रतम्engaged, devoted
रतम्:
Karma (कर्म) (object complement)
TypeAdjective
Rootरम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP used adjectivally: ‘engaged’), पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘माम्’ इत्यस्य विशेषणम्
कश्चित्someone, any (person)
कश्चित्:
Karta (कर्ता) (as comparator)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय)
Formअनिश्चितवाचक सर्वनाम (indefinite pronoun), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
लघुःpetty, light-minded
लघुः:
Karta (कर्ता) (in simile)
TypeAdjective
Rootलघु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
इवlike
इव:
Sambandha (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (simile marker)
अनार्यःan ignoble person
अनार्यः:
Karta (कर्ता) (in simile)
TypeNoun
Rootअनार्य (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘लघुः’ इत्यस्य सहविशेषणम्
दोषतःdue to a fault, mistakenly
दोषतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootदोष (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb): कारण/हेतु (from fault)
गन्तुम्to go (to conclude)
गन्तुम्:
Karma (कर्म) (object of ‘अर्हसि’)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive), अव्ययभाव (indeclinable verbal)
अर्हसिyou ought (to)
अर्हसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

"O King! I who wish your welfare ought not to be blamed like an unworthy and petty-minded person by mistake."

R
Rāvaṇa

FAQs

Dharma requires fair appraisal of loyal service: a ruler must not misjudge sincere counselors as traitors or incompetents simply because advice is unwelcome.

The charioteer asks Rāvaṇa not to blame him wrongly, asserting his devotion to Rāvaṇa’s true interest.

Courageous honesty: the subordinate speaks respectfully yet firmly to correct an unjust suspicion.