Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

रावण-सारथि-संवादः

Ravana and the Charioteer: Counsel, Omens, and Battlefield Conduct

श्रूयतांप्रतिदास्यामियन्निमित्तंमयारथः ।नदीवेगइवामंभोभिेसंयुगेविनिवर्तितः ।।।।

śrūyatāṃ pratिदāsyāmi yan-nimittaṃ mayā rathaḥ | nadī-vega ivāmbhobhiḥ saṃyuge vinivartitaḥ ||

„Höre: Ich will dir erwidern, aus welchem Grund ich den Wagen aus der Schlacht zurückwandte, wie man die Wucht eines reißenden Flusses dem Meer zuleitet.“

श्रूयताम्let it be heard / please listen
श्रूयताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; भावे प्रयोगः (let it be heard)
प्रतिदास्यामिI will answer/repay (with an explanation)
प्रतिदास्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + दा (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन
यत्which
यत्:
Karma (कर्म) (as qualifier)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘निमित्तम्’ इत्यस्य विशेषणम्
निमित्तम्reason, cause
निमित्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिमित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘प्रतिदास्यामि’ इत्यस्य विषयः
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता) (agent with passive participle)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, तृतीया (कर्ता/करण), एकवचन
रथःthe chariot
रथः:
Karta (कर्ता) (subject of passive predicate)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नदीवेगःthe rush of a river
नदीवेगः:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootनदी + वेग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नद्याः वेगः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमानम्
इवlike
इव:
Sambandha (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय
अम्भोभिःby waters
अम्भोभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुल्लिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
विनिवर्तितःwas turned back, withdrawn
विनिवर्तितः:
Kriyā (क्रिया) (passive predicate)
TypeVerb
Rootवि + नि + वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘रथः’ इत्यस्य विधेयविशेषणम्

"O yes! I will answer you. Please listen. like the river entering the ocean speedily is diverted, I have taken back the chariot from the battle.

R
Rāvaṇa
C
chariot (ratha)
B
battle (saṃyuga)
R
river (nadī)

FAQs

Dharma favors accountable action: decisions in war must be explainable through reason and welfare, not mere impulse—hence the charioteer offers a clear rationale.

The charioteer prepares to justify why he withdrew/turned the chariot in the midst of battle.

Prudence and composure—responding to accusation with orderly explanation.