Previous Verse
Next Verse

Shloka 50

पुष्पकविमानवर्णनम्

Description of the Pushpaka Vimana and Ravana’s Inner Palace

अपरासां च वैडूर्याः कादम्बा इव पक्षिणः।हेमसूत्राणि चान्यासां चक्रवाका इवाभवन्।।5.9.50।।

aparāsāṃ ca vaiḍūryāḥ kādambā iva pakṣiṇaḥ | hemasūtrāṇi cānyāsāṃ cakravākā ivābhavan || 5.9.50 ||

Bei manchen schienen die Vaidūrya-Edelsteine wie Kadamba-Vögel; bei anderen wirkten die goldenen Ketten wie rötliche Gänse, die Cakravākas.

aparāsāmof some (others)
aparāsām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootapara (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चय/निपात)
vaiḍūryāḥcat's-eye gems (vaidūrya)
vaiḍūryāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvaiḍūrya (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
kādambāḥkādamba birds
kādambāḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootkādamba (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
ivalike
iva:
Upamā-dyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormComparative particle (उपमावाचक-अव्यय)
pakṣiṇaḥbirds
pakṣiṇaḥ:
Upameya (उपमेय)
TypeNoun
Rootpakṣin (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
hemasūtrāṇigolden threads/chains
hemasūtrāṇi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothema+sūtra (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); षष्ठी-तत्पुरुष: hemasya sūtrāṇi
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction/particle (समुच्चय/निपात)
anyāsāmof others
anyāsām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
cakravākāḥcakravāka (ruddy geese)
cakravākāḥ:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootcakravāka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
ivalike
iva:
Upamā-dyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
FormComparative particle (उपमावाचक-अव्यय)
abhavanappeared/were
abhavan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)

The vaidurya worn by women (on the breasts) looked like Kadamba birds while the golden chains put on by some others appeared like ruddy geese.

H
Hanuman
R
Ravana
V
vaidūrya (gem)
K
kādamba (bird)
C
cakravāka (ruddy goose)

FAQs

The verse indirectly supports dharma through truthful, restrained observation: beauty is described without endorsement of indulgence—Hanumān remains focused on his righteous mission despite sensory allure.

In Laṅkā’s inner chambers, Hanumān surveys the sleeping women and their ornaments, using nature-similes to describe what he sees.

Hanumān’s self-control and mission-centered discipline (niyama): he observes, but is not morally diverted.