Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

पुष्पकविमानवर्णनम्

Description of the Pushpaka Vimana and Ravana’s Inner Palace

ततोऽपश्यत्कुथाऽऽसीनं नानावरायम्बरस्रजम्।सहस्रं वरनारीणां नानावेषविभूषितम्।।5.9.34।।

tato ’paśyat kuthāsīnaṁ nānāvarāyambarasrajam |

sahasraṁ varanārīṇāṁ nānāveṣavibhūṣitam ||5.9.34||

Dann sah er tausend schöne Frauen auf Teppichen sitzen, geschmückt mit mancherlei Gewändern, mit Kleidern und Blumengirlanden in vielfältigen Farben.

ततःthen
ततः:
कालाधिकरण
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/कालवाचक (then/thereafter)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलङ्, परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
कुथा-आसीनम्seated on carpets
कुथा-आसीनम्:
विशेषण (Qualifier of sahasram)
TypeAdjective
Rootकुथा (प्रातिपदिक) + आसीन (कृदन्त, √आस् धातु)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (कुथायाम् आसीनः)
नाना-वर-अम्बर-स्रजम्with garments and garlands of various fine colors
नाना-वर-अम्बर-स्रजम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय) + वर (प्रातिपदिक) + अम्बर (प्रातिपदिक) + स्रज्/स्रज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: 'नानावर्णानि अम्बराणि स्रजश्च यस्य' (sense close to बहुव्रीहि, but used adjectivally as determinative in text tradition)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; collective 'a thousand (group)'
वरनारीणाम्of excellent women
वरनारीणाम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive: of)
TypeNoun
Rootवर + नारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; कर्मधारयः (वराः नार्यः)
नाना-वेष-विभूषितम्adorned with various costumes
नाना-वेष-विभूषितम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय) + वेष (प्रातिपदिक) + विभूषित (कृदन्त, √भूष् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त 'विभूषित'; तत्पुरुषः (नानावेषैः विभूषितम्)

He found thousands of beautiful women seated on carpets wearing different clothes and garlands and dressed in various attires.

H
Hanumān
W
women of the palace (varanārī)

FAQs

Dharma is implied through restraint and purpose: Hanumān witnesses sensual luxury yet continues his righteous task of seeking Sītā.

Hanumān’s search brings him into a richly decorated inner chamber where many women are present, ornamented and seated comfortably.

Mission-focus (kartavya-niṣṭhā): he does not lose direction amid distractions.