Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

पुष्पकविमानवर्णनम्

Description of the Pushpaka Vimana and Ravana’s Inner Palace

स गन्धस्तं महासत्त्वं बन्धुर्बन्धुमिवोत्तमम्। इत एहीत्युवाचेन तत्र यत्र स रावणः।।5.9.21।।

sa gandhas taṃ mahāsattvaṃ bandhur bandhum ivottamam |

ita ehīty uvāca iva enaṃ tatra yatra sa rāvaṇaḥ ||5.9.21||

Jener Duft, wie ein lieber Verwandter einem erhabenen Verwandten, schien den machtvollen Helden zu rufen: „Komm hierher“, und ihn dorthin zu geleiten, wo Rāvaṇa war.

सःthat
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (गन्धः)
गन्धःfragrance
गन्धः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
महा-सत्त्वम्mighty one
महा-सत्त्वम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + सत्त्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तम्); कर्मधारयः (महच्च तत् सत्त्वम्)
बन्धुःa kinsman
बन्धुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बन्धुम्(one's) relative
बन्धुम्:
Upamāna (उपमान/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इवlike
इव:
Upamā (उपमा/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Upamāna (उपमान/Standard of comparison)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (बन्धुम्)
इतःfrom here
इतः:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formदेशवाचक-अव्यय (ablatival adverb: 'from here')
एहिcome
एहि:
Sambodhana/Prayojana (सम्बोधन/आज्ञा)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद; मध्यम-पुरुषः (2nd person), एकवचन
इतिthus
इति:
Vākyārtha-marker (उद्धरण/Quotation)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formवाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक-अव्यय (quotative particle)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद; प्रथमा-पुरुषः, एकवचन
इवas if
इव:
Upamā (उपमा/Comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय
एनम्him
एनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्धबोधक-अव्यय (relative locative adverb: 'where')
सःthat
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (रावणः)
रावणःRavana
रावणः:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-context: 'where Ravana was')
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

The fragrance was as if inviting the mighty hero like a relative inviting his kith and kin, saying 'come here' and leading him to a place where Ravana rested.

H
Hanumān
R
Rāvaṇa
G
gandha (fragrance)

FAQs

Dharma is aided by clarity of purpose: even incidental signs (like scent) become guidance when one is steadfast in a truthful mission (satya-saṅkalpa).

The aroma effectively guides Hanumān deeper into the palace region, toward the area where Rāvaṇa is present.

Single-pointed resolve: Hanumān uses subtle cues to advance the search, showing intelligence aligned with duty.