Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

अभिज्ञानवृत्तान्त-प्रत्यायनम्

Token of Recognition and the Crow–Brahmāstra Episode

वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साश्रु भाषितम्।पुनरप्यहमार्यां तामिदं वचनमब्रुवम्।।।।

vaidehyā vacanaṃ śrutvā karuṇaṃ sāśru bhāṣitam |

punar apy aham āryāṃ tām idaṃ vacanam abruvam ||

Als ich Vaidehīs mitleidvolle Worte hörte, unter Tränen gesprochen, wandte ich mich erneut mit diesen Worten an jene edle Dame.

vaidehyāḥof Vaidehī (Sītā)
vaidehyāḥ:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootvaidehī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
vacanamwords/speech
vacanam:
Karma (कर्म/object of śrutvā)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√śru (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्तम् (absolutive), कर्तरि
karuṇampiteous
karuṇam:
Karma (कर्म; qualifier)
TypeAdjective
Rootkaruṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (vacanam/bhāṣitam)
sa-aśruwith tears
sa-aśru:
Karma (कर्म; qualifier)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय/उपसर्गसदृश) + aśru (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (स + अश्रु), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (bhāṣitam)
bhāṣitamspoken (speech)
bhāṣitam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhāṣita (कृदन्त; √bhāṣ भाष्)
Formभूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; vacanam इत्यर्थे (spoken words)
punaragain
punar:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्त्यर्थक-अव्यय (again)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअपि-अव्यय (also)
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
āryāmnoble lady
āryām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (tām)
tāmher
tām:
Karma (कर्म/object of abruvam)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (vacanam)
vacanamspeech/words
vacanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
abruvamI said
abruvam:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपदम्

"On hearing Vaidehi's piteous words, I once again said this to the noble lady:

H
Hanūmān
S
Sītā (Vaidehī)

FAQs

Dharma here appears as compassionate speech: responding to another’s sorrow with steadiness and supportive words.

After Sītā’s lament, Hanūmān resumes speaking to reassure her and guide her from despair toward hope.

Hanūmān’s empathy and responsibility as a messenger—he listens first, then speaks to heal.