Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

अभिज्ञानवृत्तान्त-प्रत्यायनम्

Token of Recognition and the Crow–Brahmāstra Episode

भ्रातुरादेशमाज्ञाय लक्ष्मणो वा परन्तपः।।।।स किमर्थं नरवरो न मां रक्षति राघवः।

bhrātur ādeśam ājñāya lakṣmaṇo vā parantapaḥ | sa kim arthaṃ naravaro na māṃ rakṣati rāghavaḥ |

Oder aber—nachdem er den Befehl seines Bruders empfangen hat—warum schützt mich Lakṣmaṇa, der Bezwinger der Feinde, nicht? Aus welchem Grund rettet mich Rāghava, der Beste der Menschen, nicht?

bhrātuḥof (his) brother
bhrātuḥ:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
ādeśamcommand
ādeśam:
Karma (कर्म/object of ājñāya)
TypeNoun
Rootādeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ājñāyahaving understood/received
ājñāya:
Purvakala (पूर्वकाल/absolutive)
TypeVerb
Rootā-√jñā (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्तम् (absolutive/gerund), कर्तरि; उपसर्गः: आ
lakṣmaṇaḥLakshmana
lakṣmaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
or
:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive: or)
parantapaḥscorcher of foes
parantapaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparaṃ-tapa (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुषः (parān tapati iti), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपाधि/विशेषणवत् (lakṣmaṇaḥ)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
kimarthamwhy/for what reason
kimartham:
Hetu (हेतु/reason)
TypeIndeclinable
Rootkim-artham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय; तत्पुरुषवत् (kasya arthe = for what reason)
naravaraḥbest of men
naravaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara-vara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः (narāṇāṃ varaḥ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपाधि (saḥ)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
māmme
mām:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया (2nd), एकवचन
rakṣatiprotects
rakṣati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√rakṣ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्
rāghavaḥRaghava (Rama)
rāghavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (saḥ naravaraḥ)

'For what reason is the the scorcher of enemies, Lakshmana, the best of men also does not protect me at the behest of Rama, his brother?

R
Rāma (Rāghava)
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā

FAQs

Dharma includes duty-bound protection of the vulnerable; Sītā appeals to the obligations of kinship and righteous leadership to end neglect.

Sītā questions the delay: if Lakṣmaṇa follows Rāma’s command, and both are capable, why has rescue not yet occurred?

Lakṣmaṇa’s obedience and martial capacity are invoked; the verse presses that such virtues must translate into protective action.