Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

अभिज्ञानवृत्तान्त-प्रत्यायनम्

Token of Recognition and the Crow–Brahmāstra Episode

मोघमस्त्रं न शक्यं तु कर्तुमित्येव राघव।।।।भवांस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्।

mogham astraṃ na śakyaṃ tu kartum ity eva rāghava | bhavāṃs tasyākṣi kākasya hinasti sma sa dakṣiṇam |

„Eine göttliche Waffe kann nicht wirkungslos gemacht werden“, so, o Rāghava; darum traf sie das rechte Auge der Krähe.

moghamfruitless / in vain
mogham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmogha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; विशेषणम् (astram)
astramweapon
astram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; कर्म
nanot
na:
Pratiṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
śakyampossible
śakyam:
Kriyāviśeṣaṇa/Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootśakya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; विधेय (predicate)
tubut
tu:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक निपात
kartumto make (it)
kartum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + tumun (कृदन्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive; ‘to do/make’
itithus
iti:
Vākyārtha-marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; इति-निपात (quotative)
evaindeed
eva:
Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
rāghavaO Raghava
rāghava:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative/8th) एकवचन
bhavānyou (honorific)
bhavān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम
tasyaof that (crow)
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th) एकवचन; सम्बन्ध
akṣieye
akṣi:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootakṣi (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; कर्म
kākasyaof the crow
kākasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootkāka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th) एकवचन; सम्बन्ध
hinastiinjures / strikes
hinasti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roothiṃs (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
sma(in the past)
sma:
Kāla-sūcaka (कालसूचक)
TypeIndeclinable
Rootsma (अव्यय)
Formअव्यय; स्म-निपात (past/narrative marker with present)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; पुनर्निर्देश
dakṣiṇamright (side)
dakṣiṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; विशेषणम् (akṣi)

'O Rama! since a divine weapon cannot be withdrawn, it did strike his right eye'.

R
Rāma (Rāghava)
T
the crow (kāka)

FAQs

One must act responsibly with power: once a righteous force is invoked, it carries consequences; dharma requires measured use and acceptance of the results.

Sītā explains that Rāma’s released missile could not be nullified, so it took a lesser penalty—blinding the crow’s right eye.

Rāma’s integrity and disciplined use of force—he does not act capriciously, and the outcome is constrained by the law of the weapon.