Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

अभिज्ञानवृत्तान्त-प्रत्यायनम्

Token of Recognition and the Crow–Brahmāstra Episode

क्षिप्तवांस्त्वं प्रदीप्तं हि दर्भं तं वायसं प्रति।ततस्तु वायसं दीप्तस्स दर्भोऽनुजगाम ह।।।।

kṣiptavāṃs tvaṃ pradīptaṃ hi darbhaṃ taṃ vāyasaṃ prati |

tatas tu vāyasaṃ dīptaḥ sa darbho 'nujagāma ha ||

Du schleudertest den lodernden Darbha-Halm gegen die Krähe; und daraufhin verfolgte das brennende Darbha sie unablässig.

kṣiptavānhaving hurled / having thrown
kṣiptavān:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootkṣip (धातु) + ktavatu (कृदन्त)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (tvam) इत्यस्य विशेषणम्
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st) एकवचन
pradīptamblazing
pradīptam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpra-dīp (धातु) + kta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (darbham)
hiindeed
hi:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
darbhamthe darbha blade
darbham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdarbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; कर्म
tamthat
tam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; विशेषणम् (darbham)
vāyasamthe crow
vāyasam:
Karma/Goal (कर्म/लक्ष्य)
TypeNoun
Rootvāyasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; (prati) इत्यनेन सह लक्ष्य (towards)
pratitowards
prati:
Pratiyogin/Direction (दिशा)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-पूर्वसर्ग/प्रत्ययार्थक (preposition)
tataḥthen
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
tubut / then
tu:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/अन्वयार्थक निपात
vāyasamthe crow
vāyasam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāyasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; कर्म
dīptaḥblazing
dīptaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdīp (धातु) + kta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (darbhaḥ)
saḥthat
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; विशेषणम् (darbhaḥ)
darbhaḥthe darbha blade
darbhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdarbha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; कर्ता
anujagāmafollowed / pursued
anujagāma:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootanu-gam (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
haindeed (narrative)
ha:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/कथनार्थक निपात (narrative particle)

'You hurled the blazing blade of grass on to the crow. That burning blade of grass chased the crow.

R
Rama
D
darbha grass
T
the crow (vāyasaḥ)

FAQs

Unrighteous acts invite inescapable consequence: once justice is set in motion, wrongdoing cannot be escaped by mere speed or status.

The empowered darbha (as Brahmāstra) chases the crow, showing the unstoppable force of invoked divine justice.

Moral seriousness in enforcement—Rama’s commitment that protection and justice are not merely declared but carried through.