Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

अभिज्ञानवृत्तान्त-प्रत्यायनम्

Token of Recognition and the Crow–Brahmāstra Episode

ततस्तस्मिन्महाबाहो कोपसंवर्तितेक्षणः।वायसे त्वं कृथाः क्रूरां मतिं मतिमतां वर।।।।

tatas tasmin mahābāho kopasaṃvartitekṣaṇaḥ |

vāyase tvaṃ kṛthāḥ krūrāṃ matiṃ matimatāṃ vara ||

Da, o Großarmiger, als dein Blick vom Zorn zusammengezogen war, fasstest du einen harten Entschluss gegen jenen Raben, o Bester der Einsichtigen.

tataḥthen
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
tasminin that (situation)
tasmin:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; सप्तमी (7th) एकवचन; अधिकरण
mahābāhoO long-armed one
mahābāho:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bāhu (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (yasya bāhū mahāntau saḥ); पुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative/8th) एकवचन
kopa-saṃvartita-īkṣaṇaḥwhose eyes were distorted by anger
kopa-saṃvartita-īkṣaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkopa (प्रातिपदिक) + saṃ-vartita (कृदन्त) + īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (kopena saṃvartitam īkṣaṇam yasya); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; विशेषणम् (tvam)
vāyasefor the crow / towards the crow
vāyase:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootvāyasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी (4th) एकवचन; सम्प्रदान (dative)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st) एकवचन
kṛthāḥyou made / you formed
kṛthāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद
krūrāmcruel
krūrām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkrūra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; विशेषणम् (matim)
matimintention / resolve
matim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; कर्मपद
matimatāmof the wise
matimatām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmatimat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th) बहुवचन; सम्बन्ध
varaO best (of)
vara:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (Vocative/8th) एकवचन; (matimatām) इत्यस्य विशेषणवत्

'O long-armed, wise and revered Rama, then in anguish you took a cruel decision'.

R
Rama
T
the crow (vāyasaḥ)

FAQs

Dharma includes protective severity: when wrongdoing occurs, a ruler/guardian may adopt firm measures to uphold justice—yet the later narrative tests proportionality and restraint.

In the crow episode being narrated, Rama reacts with anger and decides to punish the offender.

Protective resolve—Rama’s readiness to defend Sita and uphold moral order.