Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

अभिज्ञानवृत्तान्त-प्रत्यायनम्

Token of Recognition and the Crow–Brahmāstra Episode

सुतः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः।धरान्तरचरश्शीघ्रं पवनस्य गतौ समः।।।।

sutaḥ kila sa śakrasya vāyasaḥ patatāṃ varaḥ |

dharāntaracaraḥ śīghraṃ pavanasya gatau samaḥ ||

Jener Rabe — der Vornehmste unter den Fliegenden — war, so heißt es, der Sohn Śakras (Indras); schnell über die Erde streifend, bewegte er sich mit einer Geschwindigkeit wie der Wind.

sutaḥson
sutaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; कर्तृपद
kilaindeed / it is said
kila:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootkila (अव्यय)
Formअव्यय; खलु/किल इति निपात (reportative/emphatic particle)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; निर्देश (pronoun)
śakrasyaof Indra
śakrasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th) एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
vāyasaḥthe crow
vāyasaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; apposition to saḥ
patatāmamong the flying ones (birds)
patatām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootpatat (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th) बहुवचन; ‘पतत्’ (flying beings/birds) इत्यस्य षष्ठी-बहुवचन; सम्बन्ध
varaḥthe best / foremost
varaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; विशेषणम् (vāyasaḥ)
dharāntara-caraḥmoving through the regions of the earth
dharāntara-caraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdharā (प्रातिपदिक) + antara (प्रातिपदिक) + cara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (dharāyāḥ antareṣu caraḥ / dharāntareṣu caraḥ); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; विशेषणम् (vāyasaḥ)
śīghramswiftly
śīghram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśīghra (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative used as indeclinable sense)
pavanasyaof the wind
pavanasya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootpavana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th) एकवचन; सम्बन्ध
gatauin speed / in movement
gatau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th) एकवचन; अधिकरण (locative)
samaḥequal
samaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st) एकवचन; विशेषणम् (vāyasaḥ)

'That crow, the foremost of the birds was the son of Indra moving about all over the earth swiftly. His speed matched the Wind-god's.

I
Indra (Śakra)
T
the crow (vāyasaḥ)
W
wind (pavana)

FAQs

Status does not cancel accountability: even one of exalted origin (Indra’s son) remains subject to moral consequence in later events.

Hanuman begins the account of the crow episode by identifying the crow and its extraordinary speed.

Truthful recollection and careful reporting—Hanuman preserves the details of Sita’s account.