Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

अभिज्ञानवृत्तान्त-प्रत्यायनम्

Token of Recognition and the Crow–Brahmāstra Episode

निरीक्षमाणस्सहसा वायसं समवैक्षथाः।नखै स्सरुधिरैस्तीक्ष्णैस्तामेवाभिमुखं स्थितम्।।।।

nirīkṣamāṇaḥ sahasā vāyasaṃ samavaikṣathaḥ | nakhaiḥ sarudhirais tīkṣṇais tāṃ evābhimukhaṃ sthitam ||

Als ich mich umsah, erblickte ich plötzlich eine Krähe, die direkt vor ihr stand, ihre scharfen Krallen blutbefleckt.

nirīkṣamāṇaḥ(he) observing / looking around
nirīkṣamāṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootnir-īkṣ (धातु) + śatṛ-pratyaya (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
sahasāsuddenly
sahasā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsahasā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
vāyasamthe crow
vāyasam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāyasa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; कर्मपद
samavaikṣathāḥyou all saw / noticed
samavaikṣathāḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-ava-īkṣ (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद
nakhaiḥwith claws
nakhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootnakha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd) बहुवचन; करण (instrument)
sa-rudhiraiḥblood-stained
sa-rudhiraiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsa (उपसर्ग/सह) + rudhira (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः (rudhiraiḥ saha = sa-rudhiraiḥ); पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd) बहुवचन; विशेषणम् (nakhaiḥ)
tīkṣṇaiḥsharp
tīkṣṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Roottīkṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया (3rd) बहुवचन; विशेषणम् (nakhaiḥ)
tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; कर्मपद
evaindeed / only
eva:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
abhimukhamfacing (towards her)
abhimukham:
Deśa/Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootabhimukha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd) एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative) / विशेषणम् (sthitam)
sthitamstanding / stationed
sthitam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootsthā (धातु) + kta (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; (vāyasam) इति विशेष्यस्य विशेषणम्

'Seeing all over, at once I glanced at the crow that stood in front of her with sharp blood-stained nails'.

S
Sītā
C
crow (vāyasa)

FAQs

Dharma stresses truthful testimony: Sītā reports what she directly perceived, grounding later moral judgment and action in accurate witnessing (satya).

Sītā narrates a prior incident: she noticed a crow before her with bloodied nails, implying it had caused injury.

Sītā’s satya (truthfulness) and clarity of observation in recounting events precisely.