Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

अङ्गद

प्रत्यागमनम् — Angada’s Return and the Confirmation of Sītā’s Discovery

उत्पतन्तमनूत्पेतु स्सर्वे ते हरियूथपाः।कृत्वाकाशं निराकाशं यन्त्रोत्क्षिप्ता इवाचलाः।।।।

utpatantam anūtpētuḥ sarve te hariyūthapāḥ | kṛtvākāśaṃ nirākāśaṃ yantrotkṣiptā ivācalāḥ ||

All jene Anführer der Vānara-Scharen sprangen ihm nach und ließen den Himmel wie nicht mehr Himmel erscheinen—gleich Felsen, die von den Bergen durch ein Wurfgerät geschleudert werden.

उत्पतन्तम्(him) leaping up
उत्पतन्तम्:
कर्म (object of following)
TypeVerb
Rootउत्+पत् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; पुंलिङ्ग; (अनुवर्त्य/अनुकरणीय-भाव: 'one who is leaping up')
अनुafter, following
अनु:
सम्बन्ध (preverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्ग/अव्यय; अनुगमनार्थक (after, following)
उत्पेतुःsprang up
उत्पेतुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootउत्+पत् (धातु)
Formलिट्-लकार; प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (as adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
तेthose
ते:
कर्ता (subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; पुंलिङ्ग
हरियूथपाःleaders of monkey-troops
हरियूथपाः:
कर्ता
TypeNoun
Rootहरि+यूथप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (हरिणां यूथपाः); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
क्रियाविशेषण (absolutive)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया
आकाशम्the sky
आकाशम्:
कर्म (object of 'made')
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन
निराकाशम्as if skyless
निराकाशम्:
कर्म (as adjectival to object)
TypeAdjective
Rootनिर्+आकाश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (निर्-उपसर्गपूर्वक: 'without sky'); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (आकाशम्)
यन्त्रby a machine
यन्त्र:
करण (instrument, within compound)
TypeNoun
Rootयन्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (3rd/instrumental), एकवचन (समासे पूर्वपद)
उत्क्षिप्ताःhurled up
उत्क्षिप्ताः:
कर्ता (as adjectival to subject)
TypeVerb
Rootउत्+क्षिप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
इवlike
इव:
सम्बन्ध (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमार्थक (simile particle)
अचलाःmountains
अचलाः:
उपमान (upamāna)
TypeNoun
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, बहुवचन; उपमान (standard of comparison)

All the vanara troops sprang up into the air as though there was no sky, like stones shattered by machines from the mountains rise up.

A
Angada
H
Hariyuthapas (vanara troop leaders)
S
Sky (ākāśa)

FAQs

Dharma is coordinated unity: many act as one when aligned under a leader, creating unstoppable momentum toward duty.

The troop leaders follow Angada into the air in a mass ascent, poetically described as crowding the sky.

Collective discipline and readiness—swift, synchronized response to the leader’s decision.