Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

राक्षसेन्द्रनिवेशनविचारः

Survey of Ravana’s Residence and Lanka’s Inner Quarters

दृश्यैश्च परमोदारैस्तैस्तैश्च मृगपक्षिभिः।विविधै र्बहुसाहस्रैः परिपूर्णं समन्ततः।।।।

dṛśyaiś ca paramōdārais tais tais ca mṛgapakṣibhiḥ |

vividhair bahusāhasraiḥ paripūrṇaṃ samantataḥ ||

Ringsum war alles erfüllt—zu Tausenden—von mannigfachen, anmutigen und herrlichen Tieren und Vögeln.

दृश्यैःbeautiful, worth seeing
दृश्यैः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदृश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; मृगपक्षिभिः इति विशेषणम्
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
परम-उदारैःmost noble/splendid
परम-उदारैः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक) + उदार (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः ‘परमाश्च ते उदाराश्च’
तैःwith those (various)
तैः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; पुनरुक्त-प्रयोगः (तैः तैः) = ‘various/each and every’
तैःwith those (different kinds of)
तैः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; तैः तैः (reduplication)
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
मृग-पक्षिभिःwith beasts and birds
मृग-पक्षिभिः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक) + पक्षिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः (इतरेतर-द्वन्द्वः) ‘मृगाश्च पक्षिणश्च’
विविधैःvarious
विविधैः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; मृगपक्षिभिः इति विशेषणम्
बहु-साहस्रैःin many thousands
बहु-साहस्रैः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + साहस्र (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंस, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः (तत्पुरुषः) ‘बहूनि साहस्राणि’ = ‘many thousands’
परिपूर्णम्completely filled
परिपूर्णम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि + पूर् (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (नगरं/वेश्म) इति विशेषणम्
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formदेश-अव्यय (adverb of place)

The palace was embellished with excellent seats and vessels with many precious gems. There were spacious places to accommodate big chariorts filled with shouts of great charioteers.

H
Hanumān
L
Laṅkā (implied setting)
A
animals (mṛga)
B
birds (pakṣi)

FAQs

It points to abundance and enjoyment; dharma reflection is that prosperity is ethically neutral—its moral value depends on how it is used and whether it supports righteous living.

Hanumān notes the luxuriant, pleasure-filled environment surrounding the palaces.

Attentiveness—Hanumān carefully registers the surroundings while remaining unseen.