Previous Verse
Next Verse

Shloka 73

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

जानक्या परुषं वाक्यमेवमुक्तो दशाननः।।।।जज्वाल सहसा कोपाच्चितास्थ इव पावकः।

jānakyā paruṣaṃ vākyam evam ukto daśānanaḥ |

jajvāla sahasā kopāc citāstha iva pāvakaḥ ||

Als Jānakī ihn so mit harten Worten ansprach, loderte der Zehnköpfige plötzlich vor Zorn auf, wie Feuer, das auf einem Scheiterhaufen aufflammt.

जानक्याby Janaki
जानक्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootजानकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3/Instrumental), एकवचन
परुषम्harsh
परुषम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपरुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (वाक्यम्)
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/Accusative), एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारार्थक-अव्यय (adverb: ‘thus’)
उक्तःhaving been addressed
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु; उक्त = क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1/Nominative), एकवचन; ‘having been spoken to/being addressed’
दशाननःthe ten-faced (Ravana)
दशाननः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदश + आनन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/Nominative), एकवचन; द्विगु-समास (daśa-ānana = ‘ten-faced’)
जज्वालblazed
जज्वाल:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootज्वल् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
सहसाsuddenly
सहसा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहसा (अव्यय)
Formकाल/रीत्यर्थक-अव्यय (adverb: suddenly)
कोपात्from anger
कोपात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5/Ablative), एकवचन
चितास्थः(as if) situated in a funeral pyre
चितास्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचिता + स्थ (प्रातिपदिक; √स्था-आधारित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (citā-stha = ‘standing in a pyre’) उपमान-विशेषणम् (पावकः इव)
इवlike/as
इव:
Upama (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्यय (particle of comparison)
पावकःfire
पावकः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1/Nominative), एकवचन

"Thus addressed harshly by Janaki, the ten-headed Ravana blazed up in anger suddenly like the flame of the funeral pyre.

S
Sītā (Jānakī)
R
Rāvaṇa (Daśānana)

FAQs

Unchecked anger is a mark of adharma: when ego is challenged, the unrighteous respond with rage rather than reflection and restraint.

After Sītā’s sharp condemnation, Rāvaṇa’s fury erupts, escalating the tension of the confrontation.

By contrast, Sītā’s fearlessness in truthful speech stands out; Rāvaṇa’s vice is krodha (anger) fueled by wounded pride.